Tekstfragment

Jaap Schot, 12 oktober 1969

De rechtspraak is ingesteld om het leven als vrije mogelijk te maken en zo mogelijk af te dwingen. Je wordt aangesproken op je eigen motieven. Je weet welke motieven wel en welke niet worden aanvaard. Je wordt individueel aangesproken en schuldig bevonden, ook als je onvrij je hebt laten meedrijven met de kudde. Ook als je gehoorzaamd hebt.

 Defregger* is niet onschuldig, net zo min als de soldaten die schoten. Men mag van een staatsburger eisen dat hij zich oefent in het gebruik van wapenen om de vrijheid van hemzelf en anderen te verdedigen. Men mag niet eisen dat hij handelt buiten eigen verantwoording.

 Wie zo gedwongen wordt, heeft niets meer te verdedigen. Wie de uitvoering van een dienstbevel weigert, omdat hij de verantwoording ervoor niet wil dragen, omdat het volgens hem niet moet gebeuren, die moet onvatbaar zijn voor “militaire rechtspraak” of zoiets en moet zich kunnen beroepen op zijn burger-zijn van een vrij land waar hij zélf verantwoordelijk is voor zijn daden.

 * In de tijd dat Jaap dit schreef, speelde de zaak Defregger. Deze hulpbisschop van München heeft, als Duits militair in de Tweede Wereldoorlog, zeventien Italiaanse gijzelaars laten fusilleren. (Aldus Leidsch Dagblad, 8 augustus 1969)

 

180 graden gedraaid?

Jan Schot, 10 maart 2019

Bovenstaande stukje tekst schreef Jaap in oktober 1969 tijdens zijn doctoraalstudie psychologie, in het kader van het project taal-beleven. De titel voor deze eerste kleine proeve van een tekst in de website-rubriek “Onder de loep” is ingegeven door de wetenschap dat Jaap in latere jaren heel anders is gaan schrijven over zaken als vrijheid en verantwoording. Waar hier nog gesproken wordt over daden, wordt in latere teksten gesproken over daderschap als verzinsel. Dan is het niet langer zo dat mensen doen, maar slechts gebeuren. Mensen worden dan gezien als een soort doorgeefluik, waarmee ook het hele idee van verantwoordelijk zijn voor je daden, op de schop gaat.

Zie ook zijn essay Tekstaanmaker, waar het er sterk op lijkt dat Jaap als schrijver niet zozeer zijn teksten zelf schrijft, maar veeleer uitschrijft wat via zijn geestesoor binnenkomt.

Waar het nu om gaat is aan te geven dat bij het doorploegen van Jaap’s teksten, door de jaren heen verschillende veranderingen / ontwikkelingen in zijn denken, waargenomen en besproken kunnen worden.

Hieronder kunt u een reactie geven op bovenstaande tekst.
Het kan enige tijd duren voordat uw reactie geplaatst wordt.