Anti-civilisatie

Categorieën: 1986, 1 april – 1989, 31 december | Archief

Trefwoorden: Auschwitz | censuur | RISK | roofmoordtocht | spontane summatie

Jaap Schot, 28 december 1986

Wat ik tot nu toe voornamelijk gedaan heb is dit: ik heb me geërgerd aan de verschijnselen van de civilisatie die mij raakten en ik heb de civilisatie onderscheiden van cultuur en natuur.
Ik heb opgemerkt dat alom de strijd tussen deze drie grootheden (natuur, cultuur en civilisatie) woedt. Die strijd woedt in ons en om ons heen. In ons gaat het er om van waaruit we zullen handelen als we onze tijd, aandacht, energie en vaardigheden besteden. Om ons gaat het erover hoe de wereld als omstandigheid voor ons zal zijn. Het zijn van deze of gene omstandigheid voor ons (bescherming, invaliderende couveuse, woning, dwangarbeidskamp of gevangenis) is het resultaat van de spontane summatie van het doen en laten der andere mensen; het is precies gelijk aan die som, het is niets meer.
Ik heb tegen de civilisatie gekozen omdat deze slechts een roofmoordtocht is die vastgelopen is (als) in loopgraven: in de gevestigde, vastgelegde gelaagdheid van de massa. Men noemt die massa een samenleving, maar er is slechts bijeen zijn, bezig met elkaar om te gaan. Samen zijn en leven ontbreken nu juist in de echte oorspronkelijke betekenis van die woorden. Dat 'met elkaar omgaan' komt neer op gebruiken. Het komt neer op heersen, dat is: bedreigen en op zich buigen, zich onderwerpen, kunstjes doen, toppresteren om de bedreiger te behagen en mild te stemmen. In de democratie komt de bedreiging niet langer van buiten de groep, maar de ingezetenen bedreigen en gebruiken en mishandelen ieder op hun beurt, per slot van rekening elk ander.
Als spaarders (bij de banken en, voor later, in pensioenfondsen en bij verzekeringen) vormen zij de factor kapitaal en als loonarbeiders en loonafhankelijken vormen zij de factor arbeid.
Als klanten belonen zij diegenen die goedkoop produceren door lage kosten te maken, onder andere voor grondstoffen, loon en milieusparende maatregelen.
Als kiezers stemmen ze rechts en midden, wat betekent dat ze willen dat alle burgers tegen elkaar spelen in wat ik 'Risk in het echt' en 'Monopoly in het echt' heb genoemd: tegen elkaar spelen als evenzovele vorstjes en puur op winst gerichte ondernemertjes. Ze willen de nadelen van het hebben van loonarbeid voor iedereen, de (financiële voordelen van) ongelijk verdeelde schaarse loonarbeid willen zij echter niet gelijkmatig verdelen. Ze willen hun regering kunstmatige nadelen zien hechten aan het werkloos zijn.
Ze willen dat er duidelijk geen plaats om te leven is voor wie buiten de civilisatie zijn, de wilden, de primitieven, de zigeuners, de joden, de buitenlanders, ja zelfs de minderheden, die slechts buiten het centrum van de geciviliseerde samenleving vertoeven. Wie zich verplaatsen (nomaden, zigeuners, zwervers) moeten worden gevestigd. Verjaagd, van hun bewegingsvrijheid beroofd en zelfs gejaagd moeten worden wie geen scholing kregen, niet geciviliseerd werden, voor geen specialisme werden gereduceerd tot een of andere soort robot/computer en niet de mentaliteit van de agressieve, positief of negatief faalangstige speler van Risk en Monopoly in het echt opliepen.

Zo voelt, handelt en stemt de geciviliseerde. De kinderen waaruit deze geciviliseerden werden gemaakt hadden ook tot iets anders kunnen uitgroeien. Dat is niet gebeurd en als een geciviliseerde iets anders wil zijn dan dat wat er van hem geworden is, dan is dat omdat voor de persoonlijkheid die men van hem (om hem) vormde geen passende baan en plaats en taak in de civilisatie wordt opengelaten. Zodra, zolang en in zoverre een geciviliseerde, -zo'n biologisch geproduceerde en door opvoeding en scholing respectievelijk geprogrammeerde en geïnformeerde robot/computer-, door de andere robots/computers passend wordt gebruikt is het individu binnen die persoon plezierig (niet zozeer gelukkig, happy, maar toch) bezig en tevreden. De geciviliseerde verlangt naar gelegenheid om de nu eenmaal aangeleerde mentaliteit van heersen en dienen (ieder op zijn beurt) te kunnen uitleven. Niet
zozeer werkgelegenheid als wel functioneergelegenheid, dat is speelgelegenheid zoekt de geciviliseerde voor de mentaliteit, de persoonlijkheid die hij zich heeft moeten (laten) omhangen, waarmee hij zich heeft moeten (laten) uniformeren en daarmee indelen in het leger der civilisatie.

De vraag was nu: is er na het aanwijzen van deze zaken een alternatief door mij klaargemaakt voor wie bereid zijn deze ("mijn")argumentatie te aanvaarden. Het is namelijk een ding vast te stellen (bijvoorbeeld dat petroleum-verbranders walmen en stinken), maar wie (dat) vaststelt moet wel met een alternatief (op de markt) komen. Zo zijn de spelregels. Wie denkt de objectieve constaterende wel dat hij is, dit is de best mogelijke wereld, want iedere ingezetene is medeplichtig. Wij, aan deze kant van het ijzeren gordijn hebben niet de luxe van een ongekozen regering, waar we de schuld op kunnen schuiven.

Het is nodig ons voortdurend bewust te houden van de strijd tussen natuur, cultuur en civilisatie IN ONS en BUITEN ONS.
(Voorbeeld: gisteravond zag ik de Frans-Canadese speelfilm "Quest for fire" uit 1981; een puur stuk propaganda tegen de natuurmensen van 80.000 jaar gelden; moorden, neuken en vechten als hun enige vaardigheden, alleen een withuidige stam had een vuurmaaktruc gevonden, verder werd er aan kannibalisme gedaan op een puur onzinnige manier. En zelfs het hiërarchisme wordt al aanwezig geacht: een stamhoofd en een patrouille van drie man, waarvan dan één de aangewezen baas is.)

Het schema is: civilisatie bestrijdt cultuur, maar probeert wetten te vermommen als traditie, cultuur bestrijdt op haar beurt natuur, maar probeert het positieve in het natuurlijke doen en laten toe te schrijven aan de beschavende traditie van de cultuur. De civilisatie probeert het negatieve doen en laten, dat voortkomt uit reactie op (: met name uit omgerichte agressie jegens) de civilisatie aan de natuur in de mensen toe te schrijven.

Als we dat schema eenmaal in gebruik genomen hebben zal veel doorzichtig worden en nog slechts als voorbeeld van die strijd herkend en opgevat en in het geheugen bijgezet worden. Zinloos is dan het deelnemen aan de oppervlakkige ruzies binnen de civilisatie (aan politiek, aan strijd tussen georganiseerde religies en aan oorlog). Herkenbaar wordt veel in politiek verpakte strijd tussen cultuur (solidariteit, eenheid, hulp, medemenselijkheid: het zogenaamde socialisme) en civilisatie (verdeeldheid, angst, onveiligheid, competitie en heerszucht: de zogenaamde liberale staat).
Ik heb dit alles zeer uitgebreid uitgeschreven in een lang proces van verheldering. Ik begon niet met alles door te hebben en dan dit klare, afgeronde inzien uit te schrijven, maar kreeg veel voor mij nieuwe dingen al schrijvend door. Ik zeg niet dat ik oorspronkelijke, voor de mensheid nieuwe onderscheidingen en relaties heb gevonden.
De burgerlijke staat is de erfgenaam van de militaire dictatuur van de Romeinen en dat weet iedereen. De Nazi's wisten zich ook de erfgenamen van deze Romeinen, maar integreerden het 'Germaanse' cultuur-verzet ertegen als mythe in hun leer. Auschwitz was alleen maar geconcentreerde civilisatie, zie de uitroeiing van de Indianen in Amerika voor een nauwelijks verdund Auschwitzgedrag elders en op andere tijden. Er is niets positiefs over civilisatie te zeggen. De claim dat de oorlog (= de civilisatie) de oorsprong, de bron, is van alle (technologische) vooruitgang is pure onzin, nu ja, ik was er niet bij: het is minstens onbewezen), want: voordat de civilisatie toesloeg (voordat met de dood bedreigden zich tot slaaf maakten van de sterkeren) was er al het belangrijkste technologische ontwikkeld zonder dwang: kennis van wat te eten en wat niet, het vuur, het wiel enzovoorts.
Al het buitengewoon onwaarschijnlijke en extreme en mooie en nieuwe dat tijdens de civilisatie tot stand gebracht werd, was de vrucht van knechtelijk ijveren. Het ijveren van die geknechten die creatief en bovenmatig actief werden en zich gingen uitsloven om zich aan het grauwe sloven voor het nodige van de heersenden ook, niet te ontworstelen, maar door genade der bazen te laten verlossen.

Dat ijveren werd gekozen aanvankelijk uit gebrek aan moed om in verzet te komen en later was het de enige mogelijkheid vanwege de medeplichtigheid van allen, na het tot stand komen van de vrije en democratische staat met geheime algemene verkiezingen en zonder censuur had het alternatief voor dat ijveren, het afschaffen van de civilisatie, weer gekozen kunnen worden; toen bracht niemand meer zichzelf of anderen op dat idee. Liever behouden allen hun voorrechten en nemen dan maar op zich de rampen die hen en hun nazaten statistisch zeker ( en dat is zeer, zeer zeker) zullen overkomen. Zij verklaren de risico's aanvaardbaar, risico's (ook) voor anderen, ook voor anderen die nog niet eens kunnen spreken, laat staan stemmen. Zoals ondernemers, leidinggevenden, vorsten en generaals beslissen over de aanvaardbaarheid van verwonding, verminking, ziekte en dood van wie onder hen werken, zo beslissen ook de geciviliseerden in democratie over anderen. Het zou fout zijn hen daarbij allen altijd te betichten of te verdenken van een lucide bewustzijn van wat ze aan het doen zijn als ze kopen, stemmen, applaudiseren, sparen en beleggen. Zulke besluiten en daden komen weloverwogen voor, maar nog veel vaker is de aandacht bij iets geheel anders. De geciviliseerde ziet (soms) zijn doelen, vrijwel nooit speurt hij naar en / of bekommert hij zich over alle voor hem zeer wel kenbare gevolgen van zijn doen en nalaten. Gevolgen die hem niet treffen en die niet onder zijn aandacht gebracht worden deren hem sowieso niet. Het onder de aandacht brengen van zulke gevolgen is een klassiek voorbeeld van een onvriendelijke daad. Het uiterste waartoe tot nu toe blijkbaar iemand gebracht kan worden is te aanvaarden dat 'de vervuiler' soms dient te betalen. Alles moet dan dus wel
betaalbaar zijn. Het vervuilen en de andere vormen van schade veroorzaken moeten kunnen doorgaan, zij het dat ze dan een kostenfactor zijn geworden. Niemand kan het wereldgebeuren remmen, versnellen of sturen, niemand kan nalaten het door te bestaan mede aan te drijven, voort te stuwen, er aan bij te dragen. Het wereldgebeuren wordt nergens door iemand bestuurd. Toch is het wereldgebeuren niet meer dan de som (en de gevolgen van) van de daden en nalatigheden der mensen hier en nu. Voor niemand is dat hele gebeuren te overzien zonder de meeste belangrijke verschijnselen over het hoofd te zien.

Wie zich beperkt tot het nemen slechts voor zichzelf, slechts van het nodige voor zijn leven en welzijn is vrij van "schuld" aan wat er misgaat. Schuld kan slechts voortkomen uit het doen van onnodigs. Iets medeveroorzaken kan men ook wanneer men slechts het nodige voor eigen leven en welzijn doet. Hetgeen iemand veroorzaakt zal niet altijd voor ieder ander levend wezen en / of voor het geheel van het leven op aarde onschadelijk zijn. Het door te bestaan medeveroorzaken van schade voor anderen 'schuld' noemen komt echter neer op het betekenisloos (en semantisch overbodig) maken van het woord 'schuld'.
Tillen aan schuld is een religieuze bezigheid, waar weinigen zich aan wijden. Er is ook geen macht buiten het individu die dat tillen beloont of afdwingt. Voor de bovenbeschreven zelfbeperking is dan ook voor het individu geen reden buiten hem te vinden. Wat het individu aan bezitbaars en bruikbaars zich niet toeeigent laat het over voor anderen. Die anderen zullen hetgeen hij niet neemt ongelijk verdelen op de gebruikelijke (verwerpelijke) wijze. Nemen wat je kunt en het zelf herverdelen op jouw wijze is dan een oplossing. Een oplossing, maar niet voor het probleem van het bestaan van het verwerpelijke.

Als er dan uit het bovenbeschreven schema (natuur, cultuur en civilisatie in strijd met elkaar in ieder van ons en om ieder van ons allen als er aan overgeleverde bijwoners heen), een schema dat niet meer doet dan verschijnselen ordenen, iets voortvloeit van een opwekking, dan dit: we moeten ophouden met het bewonderen van wie winnen in het Risk, Monopoly enz. 'in het echt'.

Wie af en toe via gezelschapsspelen aan tafel willen functioneren via hun geciviliseerde persoonlijkheid, [d.w.z. willen winnen en competitie willen en wederzijds aftroeven en bestrijden en presteren en tellen en vergelijken en het verleden laten gelden] die moeten dat vooral doen. Zodra, zolang en in zoverre ze helder weten dat ze hier spelen wat ze in het echt dienen na te laten is het niet erg.

 

 

​

0 Reacties

Plaats Een Reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *