Jaap Schot, 19 november 1984

Het huis dat ik bezit is een productiemiddel, het produceert gedurende 24 uur per dag, alle dagen van het jaar een vaste hoeveelheid beschutting tegen het klimaat. Het huis produceert zoveel beschutting dat ik die met geen mogelijkheid in mijn eentje kan consumeren. In de tijd sprekend: af en toe moet ik de deur uit, om me niet opgesloten te voelen en om boodschappen te gaan halen. In die tijd produceert mijn huis onverminderd verder haar beschutting In de ruimte gesproken: ik kan maar op een plaats tegelijk zijn, ook binnenshuis. Mijn huis is zelfs uitdrukkelijk gebouwd en bedoeld om aan drie mensen onderdak te bieden. Het feit dat ik alleen dit huis bezit, betekent dus dat ik een hoeveelheid beschutting aan anderen onthoud. De staat, de politie, beschermt mij als bezitter ertegen dat er mensen zonder huis bij mij binnen komen en bij mij komen inwonen.

Het bovenstaande verhaal over mijn huis kan ook toegepast worden op vrijwel alle andere bezittingen die ik heb. Mijn computer kan zonder vermoeidheidsverschijnselen 24 uur per dag werken, zeven dagen van elke week. Ik kan maar op een stoel tegelijk zitten, in een bed tegelijk slapen, terwijl ik zeker tien stoelen en vijf ledikanten met bedden bezit. Mijn boeken staan vrijwel de hele tijd dat ze bestaan ongebruikt, wat vooral voor mijn woordenboeken, die verouderen een voorbeeld van grote verkwisting is.

Het is niet nodig zo verder door te gaan. Ik kan nu abstract formuleren: van wat ik heb (bezit) gebruik ik slechts een gering deel, hoewel ik 100% van wat ik heb aan mijn tijdgenoten onthoud. Ik verspil. Ik verspil alleen al door te bezitten. Ik verspil, ook al doe ik dat niet in de vorm van 'vertonend verbruik', (Veblen's 'conspicuous consumption'). Zulk vertonen is zelfs nog een vorm van gebruiken. Hetgeen ik doe is pure verspilling.

Wat ik gebruiken zou als er geen andere bezittende mensen (meer) op aarde zouden zijn, zou zich niet beperken tot dat wat ik nu gebruik. Wat ik gebruiken zou, zou meer zijn dan wat ik nu gebruik. Het bezitten door andere mensen van die dingen die ik zou weten te benutten is de schaarste die zij voor mij scheppen. Wij, tijdgenoten in deze civilisatie veroorzaken zonder dat wij daar iets mee winnen voor elkaar schaarste. Wij noemen deze civilisatie een samenlevingsvorm, die door bezit gekenmerkt wordt. Beter is het hier te spreken van een alleenlevingsvorm. Kenmerkend is namelijk het bezitten en dat is alleenleven, maar dan benoemd met de relatie tot dingen die het kenmerkt. Als we onze manier van leven benoemen met het oog op onze relatie tot onze tijdgenoten/soortgenoten, dan spreken we van alleenleven. Benoemen we onze manier van leven met het oog op onze relatie tot spul en spullen, dan spreken we van bezitten, van privaat eigendom.

Gevangenschap

Uit het bovenstaande is af te lezen dat ieder van ons gevangen zit binnen de grenzen van het bezit. Die grenzen zijn de grenzen van het eigen bezit waar hij anderen buiten laat houden door de staat, de politie die het bezitten als bezigheid beschermt, maar het zijn ook de grenzen van andermans bezit. Ieder van ons heeft niet precies wat hij hier nu wenst, begeert of nodig heeft. Slechts een zeer klein deel van dat verschil tussen hebben en wensen te hebben komt door echte schaarste, schaarste die zonder bezitten ook zou bestaan. Slechts een zeer klein deel van het nemen van wat men wenst zonder te letten op bezit, zou degenen die nu bezitten schaden. Het nemen zou ons, die aan bezitten gewend zijn wel irriteren, het zou ons ergeren. Wij zouden ons er aan ergeren. Waarom?

Vrijheid of soevereiniteit

Wanneer ik bij voorbeeld mijn fiets of mijn computer of mijn huis of mijn geld samen met anderen zou bezitten, dan zou ik mij daaraan niet ergeren, zodra, zolang en in zoverre die anderen met dat bezit even zorgvuldig om zouden gaan als ik. Van die gelijke gerichtheid en gelijke zorgvuldigheid van die anderen moest ik dan wel volledig zeker zijn. Kort gezegd: ik kan alleen met mijzelf zonder ergernis samen leven, met mezelf, met kopieën van hetzelfde waarvan ik een kopie ben. Anders gezegd : met mensen die volgens die regels handelen die zij en ik als algemeen menselijk en geldend en hoogstaand ervaren. Nog weer anders gezegd: het afschaffen van privaat bezit komt neer op het afschaffen van de soevereiniteit, dat wil zeggen: van de onredelijkheid, van het vechten om te winnen, van de mogelijkheid om er een mening op na te houden. Het afschaffen van het bezit is hetzelfde als het binnengaan van het rijk van de waarheid. Daar waar geen bezit is, moeten de spelregels als volstrekt bindend worden ervaren. Het afschaffen van het privaat bezit komt neer op het binnengaan van het rijk van de sportiviteit, waar het winnen niet telt, maar de kwaliteit van het spel binnen de regels. In het rijk van de sportiviteit is het spelen met de regels de zonde tegen de heilige geest.

Het rijk van de waarheid en het rijk van de sportiviteit zijn namen voor het rijk van de vrede, wellicht voor het rijk des hemels.

In het rijk van de waarheid is iedere ingezetene op zoek naar (steeds meer) waarheid. Er bestaat in het rijk van de waarheid geen discussie en geen debat, er bestaat alleen het gesprek. De persoonlijke levenssfeer, de privacy, heeft in dat rijk geen taak, geen functie, binnen het leven van de enkeling, die immers totaal vrij is.
De soevereiniteit komt tot uiting in het willen in onderscheid van anderen, dus tegen de wil van anderen, dus in politiek. Het is een middelbare scholieren kunstje om te luisteren naar wat een ander beweert om dan een alternatieve bewering te kunnen doen om deze te kunnen verdedigen, niet omdat jij deze bewering meent, nee gewoon om te kunnen discussiëren.