Jaap Schot, 15 oktober 2006

Ik hoorde ooit vertellen dat een vroege Russische tsaar een commissie eropuit stuurde om een godsdienst voor al zijn onderdanen te zoeken. Een bindende gezamenlijke religie. Om de staat en het tsarendom te vatten in een verhaal, zodat dat verhaal geloof, gezag en inspiratie kon brengen, waardoor – om staat en tsarenheerschappij te handhaven – de noodzaak van intimidatie en terreur verminderen zou.

Wij hebben nu hier Balkenende met zijn trawanten en die stelden een commissie in om een canon op te stellen van verhalen, die samen het grote inspirerende – ons verenigende, en trots makende – Verhaal vormen van onze "vaderlandse geschiedenis".
Zo’n duizend jaar na dat van die tsaar, zijn wij in dezelfde positie. Van heinde en ver zijn leden van onbeschaafde stammen, waar wij niets mee te maken hebben, hierheen gebracht, als slaven in zelfbezit en daar zitten we nu mee. Die mensen die nu ook een Nederlands paspoort hebben, administratief dus Nederlanders zijn, hebben met die geschiedenis geen enkele binding en weten dat. Wij hebben evenmin een binding met die geschiedenis, maar dat hebben we als bindende afwijking ten opzichte van de primitievere volkeren om ons heen: lak hebben aan dat geneuzel over vroeger.

Primitievere volkeren.
Niet dat wij niet primitief zijn, maar wij zijn geen volk.
Ons bindt niets.

Alleen, er is nog menigeen die het nog niet door heeft. Geen zinnig mens ervaart zich als Nederlander. ¹ Nederlander zijn, is leeg. Dat is nu juist dat waarin wij voorgeraakt ² zijn. Wij hebben juist de vaderlanderigheid van ons af laten regelen.
Ik had bijna geschreven dat we deze vaderlanderigheid hadden afgeschud, maar dat is niet zo. Die hebben we gewoon niet meer omhangen, omdat we hem hebben afgelegd om ons het modieuze om te hangen.

Ons bindt niets.
Integendeel, wij hebben geen vijanden die ons aanvallen als Nederlanders.

Pas een paar geschifte activisten in een trein zeiden ooit – zo was toen het verhaal – tot de minister-president van toen (tot Van Agt dus) dat zij in die trein ‘mensen van hem’ hadden (gegijzeld). Die activisten dachten, zoals Balkenende nu: de Nederlanders hebben wat met hun regering te maken. Zij kunnen er wat aan doen, wat die lui in Den Haag, op dat pluche, op instigatie van het bedrijfsleven, de lobbyisten, doen: dat zogenaamde beleid voeren, dat “regeren”.

Net als de tsaar, zijn deze schertsfiguren, boegbeelden.

Zij zijn opvallend en vooraan. Maar het "schip van staat" vaart, gedreven door

• de winden,
• de stromen (de wereldeconomie en de rampen), en
• het geroei van de galeislaven (= de binnenlandse vraag, het ondernemen en andere economische activiteiten).

“Achteraf noem ‘je’ het beleid”, zo verklaarde een ex-minister onlangs voor televisie in dit verband.

Terug naar die canon

Een canon is een vastliggende lijst. Gekozen met één doel: vastheid. Vast leggen en vast houden, daar gaat het om.
Gisteravond ging "Rondom Tien" ³ over dit grote bevel van "De Eerste", Balkenende dus. De canon moest, daar waren allen het over eens, wel te veranderen zijn, "democratie", "ontwikkelingen".

Niet dat er niemand aanwezig was,
die even meldde dat een canon vastliggend is.

Maar dat was ook maar een "opmerking" genoemde mening, in de opvatting (⇒ de negerende reactie, de niet-reactie dus) van de anderen. Dat is nou Nederlands: iedereen “vrij” laten lullen. Gewoon jouw zegje zeggen en je ding doen, naast en na wat de ander zei en zegt. Na, naast en los van, onbeïnvloed door.

De staat heeft zijn agressiviteit ingeslikt: burgers onderling vechten nu. Voetbal.