CONSUMENTOcratie is een passender term dan DEMOcratie

Categorieën: 1973-1986 Docent lerarenopleiding, Rijksuniversiteit Groningen | Archief | Eigen boek (1984-1987) | Opstellen | Vervolgopstellen

Trefwoorden: bewuste bundeling | democratie | geredigeerd | IETSen | Koning Klant | soeverein | spontane summatie

Jaap’s opstel “Over cratieën” heb ik een pakkender titel meegegeven. Heel kort door de bocht, luidt de kwintessens van dit opstel: in ‘onze’ democratie ligt de macht niet bij het volk, maar bij de consument (‘Koning Klant’).
Om die boodschap binnen te krijgen, is het lezen van de ‘inleiding’ en de paragrafen “Koning Klant” en “IETSen” feitelijk voldoende.

Vanaf “Behandelden-heerschappij” tot het einde, kan men zich de vraag stellen of er niet teveel wordt uitgewaaierd. Die indruk maakt ook dit opstel.
Ik wijs er echter graag op dat alles met alles samenhangt. Dat geldt niet alleen voor de wereld waarin wij leven, maar ook voor de onderwerpen die Jaap in zijn schrijfsels aansneed.
De geïnteresseerde lezer nodig ik dan ook uit de gehele tekst tot zich te nemen.

— Jan Schot

Jaap Schot, 1984

Wij leven hier te lande heden ten dage in een CONSUMENTOcratie. *
Het vertekent wanneer we spreken van een geldheerschappij of van een democratie. Iedere ingezetene heerst zodra, zolang en in zoverre hij geld besteedt. De verkiezingen van politici komen neer op het aanstellen van boegbeeld-functionarissen. De regerenden kunnen niet verhinderen wat er gebeurt door de spontane summatie van de gevolgen van de bestedingen van de ingezetenen.
Die macht van de consument werkt via de macht van de werk(door-)gevers en van de investeerders. Die mensen nemen risico's omdat er niet slechts op bestelling wordt geproduceerd. Maar dat verandert niets aan de uiteindelijke macht van de consument.
Wanneer bijvoorbeeld de consument als koper van kleding niet die extra prijs over heeft voor zijn kleding, die voortvloeit uit het goed betaald worden van de textiel­arbeiders hier te lande, dan gaat de textielindustrie hier te lande ten gronde. De ene arbeider als consument gunt de andere arbeiders als producent hun hoge loon niet. Dat is wat er gebeurt, daar zit geen enkele schuld van kapitalisten bij.

Koning Klant

Geen hof houdend vorst gooide ooit zoveel brood weg, als Koning Klant nu, hier te lande. Geen vorstenhuis smeet ooit zoveel miljoenen weg aan vuurwerk, aan rookwaren, aan mode, aan welke onnodige rommel ook. Daardoor gaat het heel slecht met de armen.
De armen wonen niet aan het hof. Ons hele land is, in deze tijd van consumentocratie, één groot hof. Daardoor gaat het heel slecht met de natuur om de mensheid heen.
De armen zijn zo arm dat ze geen natuurgodsdienstigheid – geen fatsoen en wijsheid ten aanzien van de natuur – kunnen opbrengen. De natuur in de mensen heeft geen stem behouden.

Door de specialisatie is de arbeidende mens vervreemd van wat hij doet voor de kost. Bij die gespecialiseerd arbeidende mens is het verband weggewerkt tussen

  1. wat een mens doet, en
  2. wat die mens nodig heeft (aan nooddruft ervaart: honger, dorst, moeheid, wens zich te bewegen, enzovoort).

De natuur in ons als leidster van ons zijn, ons ervaren, ons doen en ons laten, is niet meer in de gelegenheid om te sturen, te initiëren, aan te drijven, of te remmen.

De mensen in onze consumentocratie
leven onder de dictatuur van elkaar.

Van opzij, uitgeoefend door ieder van hen op zijn beurt, en in zijn mate. Iedereen is het erover eens dat vreemden met hun geld moeten mogen doen wat zij willen. Als zij zo gek zijn om het aan nutteloze rommel uit te geven, willen wij die rommel best aanmaken. Wij verdienen daar dan aan en zullen op onze beurt zelf wel uitmaken, wat we van ons zuurverdiende geld kopen. Geld moet soeverein besteed mogen worden. Dat wil zeggen, zonder verantwoording daarvoor te hoeven afleggen tegenover iemand. Of tegenover enige norm, regel of doctrine.

Of iemand zich bij zijn besteden van zijn geld door enige norm enzovoort wil laten leiden, dient die iemand soeverein voor zichzelf te kunnen beslissen. Dat heet vrijheid van godsdienst enzovoorts. Die vrijheid komt erop neer dat iemand bij zijn besteden een verhaal ter legitimatie kiest, of niet. Zo'n verhaal is een verzameling geluidjes, gemaakt bij het besteden, dat als enige gevolgen heeft.

IETSen

Dat wat de mensen doen – bezig zijn met het besteden van hun geld, tijd, aandacht en energie – wordt bewust gebundeld of summeert zich spontaan tot wat, bij wijze van spreken, door IETSen gedaan wordt. In het geval van bewuste bundeling hebben die IETSen een naam, en een doctrine of doel in statuten, enzovoort.
In het geval er niet bewust gebundeld wordt, treedt er toch onontkoombaar spontane summatie op. Al het plukken van Edelweiss-bloemen summeerde zich tot een uitroeiingsactie, die door niemand bedoeld was, maar die wel door een verbod gestopt moest worden. Slechts via de bewuste bundeling van het tegen-die-uitroeiing-zijn, kon dat uitroeien gestopt worden.
Voor deze stand en gang van zaken zijn veel meer voorbeelden te vinden. Het doen en laten, summeert zich onontkoombaar spontaan tot iets wat slechts met bewuste tegenmaatregelen kan worden gestopt.

Het voorgaande leidt tot de constatering dat de machtsuitoefening door de consument niet berust op een doordachte goedaardigheid of kwaadaardigheid. Wat wij gezamenlijk blijken te veroorzaken, overkomt ons.
Eén van de minst intelligente benaderingen van dit gebeuren, vind ik het toeschrijven van bedoelingen aan mensen of groepen. Of die bedoelingen er zijn of niet, is totaal onbelangrijk. Wat wij moeten leren te doen in deze consumentocratie is:

  • het spel spelen dat wij democratie hebben leren noemen
  • wetten geven die bewust tegen hetgeen fout gaat, gericht zijn, en
  • die wetten zeer consequent laten uitvoeren door lieden die wij "onze overheid" noemen, en die wij aanstellen om 100-procentig onze wetten door te voeren.

Pas dan is democratie als spel de moeite waard: als we de wetten laten gelden. Dan ook pas is onze aandacht terecht te richten op wat er in het land zoal gebeurt. Want dat is dan onze zaak geworden. Wetten maken moet men niet voor zich laten doen.

Behandelden-heerschappij

Waar we de consumentocratie niet mee moeten verwarren is de behandelden-heerschappij, die erop neer zou komen dat de zogenaamde dienstverleners steeds bestuurd, geremd en op gang gebracht zouden worden door de behandelden. Ook wel cliënten genoemd, soms ook leerlingen, of patiënten.

  • Ondanks het bestaan van onderzoeken naar – en, het zich laten sturen door – kijk-, luister- en waarderingscijfers, en
  • ondanks verkiezingen van politici en bestuurders

kunnen we niet spreken van een behandelden-heerschappij hier te lande, heden ten dage.

Met die stand en gang van zaken zijn steeds meer mensen het oneens. De behandelden willen als zodanig inspraak. Als behandelden ergens anders ook behandelaar zijn, laten ze niet zelden op dat gebied het argument van deskundigheid prevaleren boven het beginsel van de behandelden-heerschappij.
Zowel bij leerlingen en patiënten, als bij de cliënten van de welzijnsindustrie, vinden we de eis van inspraak. Of, nog beter: van behandelden-heerschappij. In ieder geval wordt de deskundigen­macht van de behandelende niet zelden aangevochten.

Ongelijkheid

Niet slechts heeft de ene mens meer geld te besteden dan de ander, en daardoor – via de consumentocratie – meer macht dan de ander. Ook worden sommige mensen wel, en anderen niet, bij derden in behandeling gegeven. Bijvoorbeeld, verplicht tot het volgen van onderwijs. Altijd is het in een '-cratie' (een civilisatie, in mijn termen) zo, dat de jongeren minder rechten hebben dan de ouderen. Dat geldt onafhankelijk van de vraag of we met een standenmaatschappij te doen hebben, of niet. In het geval van een standen- of zelfs kasten­maatschappij, geldt het binnen de standen of kasten. Het geldt al binnen de gezinnen. Oudere kinderen hoeven niet meer zo vroeg naar bed, krijgen meer zakgeld, mogen vaker meedoen met volwassenenbezigheden, enzovoort.

In één slagzin:
ongelijkheid is de motor van de maatschappij.

Meer rechten hebben dan sommige anderen, en dan wijzelf vroeger, dat is het doel waarnaar wij streven. Men vat ontplooiing niet zelden op als het in gebruik stellen van de eigen mogelijkheden om zich in aanmerking te brengen voor voorrechten. Zodra, zolang en in zoverre een maatschappij erin slaagt om prestaties voorwaardelijk te stellen voor het verkrijgen van voorrechten, is dat streven naar voorrechten de motor voor de prestaties.
Erfelijk zijn die voorrechten waarvoor de bevoorrechte geen prestatie hoeft te leveren, de eer valt hem te beurt. Erven is dus: (voor-)rechten krijgen zonder aan voorwaarden tot presteren te hoeven voldoen.

Rechten zijn brokjes macht, per slot van rekening eindigt alle recht op de vuurwapens van politie en leger. Deze vaststelling houdt nog geen afkeuring in. Niet het zo of anders ** handhaven van rechtsverschillen tussen mensen is reden voor goedkeuring of afkeuring. Evenmin als het al of niet voor de rechthebbenden handhaven van de rechten­verdeling een reden voor die goed- of afkeuring kan zijn. Het maakt niets uit of de sterkere zelf zijn extra rechten afdwingt, met zijn eigen geweld, of dat hij dat voor zich laat doen, door een – al of niet, fatsoenlijke – politie.

Voorlopige samenvatting

Het grote bevel waaraan de mensen als parttime loonarbeiders in onze maatschappij gehoorzamen, komt van henzelf, als besteders van het verdiende geld. Onvriendelijk klinkend, maar passend, is het om te spreken van een dictatuur van opzij. Want werken moeten de mensen niet slechts voor geld om luxe van te kopen, maar ook voor geld om het nodige voor hun leven en welzijn van te kopen. In scholen wordt voorkomen dat kinderen leren zich zelf die dingen uit te kiezen, die ze om aan het nodige te komen, zullen doen. De maatschappij wil zelf de voorwaardelijke prestaties definiëren die tussen de mensen – als nooddruftigen – enerzijds, en de – in bezit zijnde – productiemiddelen en verbruiksgoederen anderzijds, gesteld worden.

Dat wat de maatschappij als zelfgekozen prestaties niet wenst, onderwijst ze niet aan de jongeren, de leerlingen, de aanstaande loonafhankelijken. Ze leren op school niet stelen. Maar ook niet ondernemen, zelf verkoopbare bezigheden te bedenken en uit te proberen. De school verhindert de creativiteit en inventiviteit teneinde de misdadigheid te voorkomen. En het is geen kwaadspreken wanneer we daarbij nog stellen dat ook het voorkomen van het overbodig maken, van die bezigheden waarmee de ouderen nu in hun onderhoud voorzien, wordt verhinderd waar het kan.

Deze maatschappij eist, als de spontaan tot stand komende som van de wensen der ingezetenen, verandering waarbij alle voorrechten­verdeling gelijk blijft. Eenmaal verkregen rechten moeten gehandhaafd blijven. Hoe de nieuwkomers de rechten ongelijk onder elkaar verdelen, is hun zaak. Slechts dat is echter hun zaak.
De handhaving van de ongelijke verdeling als motor, wordt afgedwongen. Dat is zogenaamd ons politieke systeem. Het is het systeem van alle civilisaties, ongeacht het politiek systeem. Er is geen enkel verband met vrijheid of democratie. Er is ook niets natuurlijks aan.

Geld = recht (op goederen en diensten)

Om recht af te dwingen is macht nodig. Macht komt uit de loop van een geweer. Oftewel, recht wordt met geweld gehandhaafd en afgedwongen. Het geweldsmonopolie van de Staat verplicht haar tot

  1. het handhaven van het recht van degenen die geld bezitten (verkregen en bewaarden) en nu willen besteden, en
  2. het handhaven van de rechten van de bezitters, die hetgeen de bezitter van geld wil kopen, nu in eigendom heeft.

Soevereiniteit

Soevereiniteit is de propagandanaam voor onredelijkheid en onverantwoordelijkheid. Daarom is ook volkssoevereiniteit fout. Die volkssoevereiniteit wordt vaak verkocht onder de naam democratie en vrijheid. Er is nogal wat denkwerk nodig om verantwoord en redelijk te handelen. Zo is het bijvoorbeeld verdedigbaar dat de belangen van wie na, en naast, ons leven bij onze keuze van ons doen en laten, en de vormgeving daaraan worden meegewogen. De belangen in kwestie dienen

  • zowel als het de onze
  • als wanneer het die van anderen

zijn, zich te beperken tot het voor leven en welzijn nodige.

Kunnen verschaft geen recht om te doen,
niet bij het handhaven van redelijkheid en verantwoordelijkheid.

We hebben door onze organisatie en door onze technologie de mogelijkheid om ons, ten koste van wie naast en na ons leven, enorm in luxe te baden. Deze mogelijkheden zijn geen rechten. En het kunnen, is geen reden om het te doen.
Het blijkt niet zo te zijn dat iedereen van de voorgaande uitspraak overtuigd is. Niemand gelooft dat hij nog één – of, meer – keer op aarde terug zal moeten keren, en dan in zijn eigen vuil zal moeten leven. Verder gelooft niemand dat er een god bestaat die hem tot de hoeder van zijn broeder heeft gemaakt, en het gehoorzamen aan die opdracht zal afdwingen, respectievelijk ongehoorzaamheid achteraf zal straffen. Iedereen gelooft dat het per definitie zijn tijd wel zal duren, en dat er na zijn overlijden voor hem niets meer volgt. De nabestaanden zorgen wel voor zichzelf, al of niet met succes.

Dat wat in de toekomst is,
maakt voor ons hier nu niets uit,
het maakt geen verschil.

Tweeduizend jaar Christendom enzovoort hebben de mensen in kwestie niet tot goede beheerders van de geleende aarde gemaakt. De bewondering voor het doen en laten – zowel de wijze van hun geld besteden als van hun geld verkrijgen – leidt tot het na-apen ervan door de massa der bewonderaars.
Heden ten dage nog doen de mensen in hun tuinen het Versailles van Lodewijk XIV na. Ze doen dat zonder erg, zonder te weten wat ze doen. Onwetendheid is geen reden voor verontschuldiging. Niet in onze tijd, waarin iedereen toegang heeft tot de bibliotheken.

Het is ongetwijfeld positief dat de vrouwen gaan protesteren tegen de wijze waarop er zonder erg in de omgang met hen, uiterst onbehoorlijke rijken/ vorsten van vroeger en elders worden geïmiteerd. Maar het is wel jammer dat niet gewoon het hele verschijnsel imiteren wordt besproken. Zodat ook de dieren, de kinderen en de planten en de nog ongeboren nakomelingen hun belangen behartigd krijgen. Het leven in een civilisatie levert enorme voordelen op aan de meeste inwonenden. Om een civilisatie te laten duren, moet er aan eisen worden voldaan die gesteld worden door de natuurwetten. Van zwakkere mensen­verzamelingen dwong de natuur dit fatsoen binnen enkele jaren via levende wezens af.

Afdwingen en waarschuwen

Tegenwoordig duurt dat afdwingen veel langer en verloopt via vergif, en klimaat­veranderingen, en het wegvallen van geëxploiteerde andere levensvormen. Dit uitstel door de techniek, betekent dat de mensen niet meer de gelegenheid hebben de fouten van hun doen en laten, aan den lijve te ondervinden.
Ze kunnen nu dan ook niet meer oud en wijs worden. Massaal worden ze alleen oud. Ze worden en blijven uiterst onwijs, tenzij ze de kleine gevolgen die ze al zien, doordenken, extrapoleren.

Sommigen doen en deden dat, zoals te verwachten was, maar hun waarschuwingen kwamen bij de jongeren – die op hun beurt de voorrechten verwachtten, waar die ouderen reeds hun leven mee geleefd hadden – als zeer onwelkom en oneerlijk aan. Die jongeren hadden hun investerend carrière maken al begonnen, of waren een heel eind op streek, en nu stelde iedere waarschuwer dat het binnenhalen van de buit nu niet moest gebeuren. Onder andere via dit mechanisme werkten de krachten, die ervoor zorgden dat de veranderingen niet werden ingevoerd. De nadelen, en het zich inhouden bij het consumeren, worden afgeschoven naar de kinderen van anderen. Voor de eigen kinderen streeft men nog onverdroten positieverbetering na – meer voorrechten dus.

Werkgelegenheid

De Staat beschermt de eigendom van productiemiddelen, goederen en banen. Wie niet de gelegenheid krijgt om een deel van zijn tijd, aandacht, energie en vaardigheden te verkopen aan anderen – via werkgevers die de opdrachten van geldbesteders bundelen, of rechtstreeks als ondernemer of beunhaas – krijgt hier tegenwoordig geld voor het kopen van voor hem nodige eigendommen, goederen en van diensten van anderen. De Staat laat daarmee het doen van een onrecht na, teneinde maatschappelijke onrust minimaal te houden.
Het niet in opstand komen – tegen werkeloosheid en tegen het gedwongen investeren van zijn jonge tijd in het leren van wat anderen wensen dat jij zult kunnen – heeft zijn prijs. Die prijs moet aan de Staat betaald worden via belastingen door degenen wier voorrechten beschermd worden.

Keuzevrijheid

Keuzevrijheid komt voort uit het kunnen en/of uit de gastvrijheid van het milieu waarin iemand leeft. Leven met keuzevrijheid eist het hebben van criteria om vanuit te kiezen. In beginsel zou je ook met behulp van een dobbelsteen telkens weer aan het gebruiken van een criterium kunnen ontkomen. Ook keuze-hebben verplicht tot niets. Zomin als het beschikbaar hebben van tijd, aandacht, energie en leervermogen verplicht tot het investeren daarvan. Zoals wij allen het – op initiatief van onze oudere tijdgenoten – op school hebben gedaan, lerend voor later. Zowel het investeren als het leven (kiezen, bestemmen van txaenz) vanuit/ met beginselen wordt door velen als waardevoller geacht dan het zomaar wat aan leven.

Monnikenorden hebben het – door het leren/ investeren en het leven vanuit beginselen – tot grote, nooit nagestreefde, rijkdom gebracht. Het voorstel van Skinner om à la Walden II zulk een gang van zaken bewust na te streven, heeft merkwaardig weinig mensen daartoe gebracht. Kennelijk zijn de omstandigheden in de civilisatie niet negatief genoeg om de ingezetenen weg te jagen.

Afgeleerd in school en gezin

Een andere verklaring is dat mensen het nemen van initiatieven en het zelf zich organiseren, definitief in school is afgeleerd. De scholing heeft hen bruikbaar gemaakt, maar zonder eigen initiatief. Beter nog gesteld: ze zijn nooit gekomen tot het onderscheiden van nodig en onnodig – voor hun eigen, en andermans, leven en welzijn. Ze hebben niet geleerd dat men iets dient te doen als, en omdat, het nodig is voor eigen leven en welzijn. En niet omdat anderen het ook doen en/of omdat het leuk of lekker is.

Ook in het gezin al is de moeder met name altijd bezig te voorkomen dat de kinderen zelf zicht krijgen op wat ze nodig hebben. En wat er daartoe gedaan moet worden, gezien de omstandigheden waaronder ze leven. Vanaf de geboorte houdt de omgeving het baby-gedrag in stand, dat neerkomt op het uiten van wensen en het afwachten van dat er wat aan het vervullen daarvan gedaan wordt.

Slaven en soevereinen

Gemeenschappelijk hebben slaven en soevereinen de eigenschap, dat ze hun keuzevrijheid genieten, zonder rekening te houden met het onderscheid nodig-onnodig, nuttig-schadelijk. Slaven noch soevereinen zijn van mening verantwoording te hoeven dragen voor zichzelf of voor anderen. Wie geen bevel tot het in de gaten houden van nodig/onnodig of nuttig/ onnuttig/ schadelijk heeft, hoeft zich er niet om te bekommeren. Dat vinden zowel slaven als soevereinen. Dat vindt de mens in onze maatschappij, die – bij het besteden van 'zijn' geld – parttime slaaf (dienend voor geld, geld verdienend) is, en parttime soeverein.

Het initiatief ligt altijd bij iemand – of, iets – anders. Dat wordt ook heel uitdrukkelijk gezegd, wanneer van die verzinsels als 'de maatschappij', 'de Staat' of iets dergelijks tot onderwerp bij een werkwoord worden gemaakt. Met name een werkwoord waarmee een initiërende activiteit wordt benoemd. Bijvoorbeeld: "Frankrijk wil", "de psychologie leert", enzovoort, enzoverder.
De gewone ingezetene heeft zijn eigen leven niet als een eenzaam avontuur op leren vatten. Hij initieert en stuurt niet zelf zijn doen en laten. Hij doet mee, hij doet net als ieder ander, hij doet gewoon.

Aan de beurt komen

In onze civilisatie is iedere ingezetene, van klein kind af, sociaal verticaal mobiel, aan het stijgen. Grote kinderen mogen langer opblijven dan kleine kinderen. Oudere werknemers krijgen meer (loon, aanzien, verantwoordelijkheid en vakantiedagen bijvoorbeeld) dan jongere, vergelijkbare, werknemers. Een werkeloze krijgt er geen voorrechten meer bij in de loop van zijn werkeloze leven: stagnatie in sociaal klimopzicht. Frustratie dus, agressie dus: verdriet, opstandigheid, machteloze woede, vlucht in ziekte, stemmen op fascisme. Zo gaat dat.

Ongelijkheid van rechten is de motor van de civilisatie. Via het aan de beurt laten komen, het "ieder op zijn beurt"-beginsel, worden de ouderen tegen de jongeren opgezet. Zo verdeelt en heerst men over elkaar.
Wij zijn allen medeplichtig (gemaakt), precies zoals Machiavelli dat beschreef als techniek die werkt. Er zijn geen vreemden die over ons heersen, wij leven zo met elkaar. Ieder van ons op zijn beurt, stemt in met een groot aantal regelingen, namelijk die waarvan hij op dat moment leeft.

Eenmaal verworven rechten worden vrijwel nooit aangetast. De beginsalarissen van nieuw personeel worden lager gemaakt. Vanaf dat lagere startpunt verloopt het klimmen in bevoorrechtheid dan weer net als vroeger bij ons.

Imitatie

Wij hebben de loop van de geschiedenis niet in onze handen genomen. De geschiedenis die wij zelf veroorzaken. Ze is niet meer dan de spontane summatie van de gevolgen van wat wij doen. Wij doen eenmaal voorgeleefde  daden van consumptie na.
Zo zijn onze tuinen afleidingen van Versailles. In miljoenvoud, eeuwenlang, apen we de Franse koningen na. Ook het halen van specerijen, goud en andere volstrekt onnodige rommel uit de verre en vreemde landen, doen wij alleen maar groter en sterker na van onze voorouders. Die voorouders deden dat in de tijd, die wij op school de Gouden Eeuw leerden noemen.

De massa der parttime slaven/ parttime soevereinen/ geldbesteders ('Koning Klant') werkt als een versterker voor het signaal van de elite. Met name, de tot voorbeeld genomen consumptie­daden van die lui. Naast duizend andere theorieën die verschijnselen achteraf minder onverwacht maken, en vooraf voorspelbaar, is ook de bovenbeschreven theorie er één. Meer kan ik hier nu niet beweren. Men ziet zichzelf en zijn tijdgenoten bezig, alsof we eruit aan het handelen zijn.

*) [red.] Aardig is een essay in “Vrije Geluiden” uit 1968, dat ik aantrof tussen Jaap’s papieren archief. Daar wordt ‘onze bestuursvorm’ ook zo geschreven. Beginnend met hoofdletters, maar verder ‘uiteraard’ in de toentertijd ‘alternatieve’ spelling: DEMOkratie.
Waarom Jaap dit kritische artikel bewaarde, is niet moeilijk te raden. Lees maar de tekst: “de zin van het studeren is niet het rendement maar het inzicht”.

**) Bijvoorbeeld via het aanbrengen in kinderen van een vals bewustzijn door het hen leren van daartoe strekkende beschrijvingswijzen van de werkelijkheid, vermengd met illusies en leugens.

0 Reacties

Plaats Een Reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *