Jaap Schot, 2 september 1987

De dobbelsteen is een heilige steen en dient de mensen met beslissingsbevoegdheid te vervangen als bron van keuze en beslissing.
Vrijwel iedere beslissing heeft gevolgen voor anderen. Daardoor betekent beslissingsbevoegdheid hebben vrijwel altijd: macht hebben over anderen.
Macht over iemand anders hebben komt neer op voor die iemand het onbeïnvloedbare, het lot, "spelen". Beslissingsbevoegdheid is de (of minstens een) bron van kwaad. Bij 'kwaad' dient elke lezer hier te denken aan kwaad dat hem overkwam, hem werd aangedaan. Alleen zelf ondergaan kwaad roept het begrip 'kwaad' in iemand wakker. Noem ik het kwaad dat mij werd aangedaan, dan staat de andere meteen stijf van begrip voor degene die mij dat kwaad aandeed. Zo werkt dat nu eenmaal. De lezer kan het zelf uitproberen en/of het zich herinneren.
Ik bedoel met de beslissingsbevoegdheid: het toevoegen van iets, het doorslaggevende nadat aan de criteria, het doordachte, is voldaan.
Bijvoorbeeld:
‑ Er zijn 10 sollicitanten die voldoen aan de criteria om te mogen meedingen naar de baan in kwestie, het is nu aan de leden van de sollicitatiecommissie om uit die tien er een te kiezen. Dat kiezen is niet langer het toepassen van bewuste, openbare, bespreekbare criteria.
‑ De klant moet kiezen uit diverse aangeboden apparaten, die alle voldoen, ook aan de eis de laagste prijs te hebben. De beslissingsbevoegdheid treedt daar in werking waar geen criteria meer aan te treffen zijn die ter zake doen. Pas als al de tot solliciteren bevoegde, aan de eisen en criteria voldoende kandidaten zijn verzameld, begint de werking van de beslissingsbevoegdheid waar ik op doel.

Pas als alle geschikte (doeltreffende) middelen voor een bepaald doel naast elkaar voorliggen, treedt de werking van de voorkeur in. Redelijke en technische overwegingen en criteria toepassen noem ik niet 'macht uitoefenen'. Wie zulks toepassen kunnen niet doen wat ze willen, anderen, hetzelfde toepassend zouden hetzelfde doen, de toepasser is niet herkenbaar in de uitkomst van zijn toepassen. Wat hij doet is noch 'persoonlijk', noch 'soeverein'.
Waar de beslissingsbevoegde niet langer gehouden is een genoemd iets de doorslag te laten geven, daar treedt zijn macht op. Persoonlijk, als persoon, kan hij nu nog noembare overwegingen invoeren, overwegingen die anderen tot hetzelfde zouden leiden als waartoe ze hem leiden. Als 'soeverein' echter, genietend van zijn onvoorspelbaar en onbeïnvloedbaar zijn voor de getroffen anderen, oefent hij macht uit.
Het is die macht, die wortel is van kwaad.
Ik stel dat wij in het (ons) samen leven, dat niet meer dan bijeen leven is, het uitoefenen van deze beslissingsmacht beter kunnen vervangen door dobbelen.
Het probleem voor iemand die een bepaalde beslissing wil wordt dan 'het invoeren van een criterium' in plaats van 'aan de macht komen'.
Het doordenken van een vraagstuk en het publiceren van zijn betoog wordt tot zinnige besteding van zijn tijd, aandacht en vaardigheden, in plaats van het winnen van populariteit en stemmen.

Een dobbelsteen is blind, ziet niet welke kandidaat hij aanwijst door met zijn zes boven te gaan liggen. De dobbelsteen is niet voor bidden vatbaar. Voor "dobbelsteen" kan in dit verband steeds ook gelezen worden: zo'n lottoballetjesmachine.

Het gaat er mij alleen om de eindbeslissing over te dragen aan het toeval, het lot, het buitenmenselijke onvoorspelbare, onbeïnvloede, onbeïnvloedbare.

Menig lezer zal op deze tekst reageren met een oordeel zoals "Onzin", "Utopisch", "Gedenk van iemand die niets beters, niets echts om handen heeft", "Onhaalbaar", "Een terugval op dobbelen als religieus handelen, als het zogenaamd laten werken van de wil der goden of van het lot". Na deze reactie zal hij overgaan tot de orde van de dag. De orde van de dag is de gang van zaken waarbij mensen macht uitoefenen.

Het is van belang in te zien waarmee men instemt als men de dobbelsteen als beslisser verwerpt ten gunste van de andere mens, de tijdgenoot, die soeverein is bij wat wij hier beslissen noemen. Dat waarbij die tijdgenoot niet soeverein is, maar meet en volgens criteria werkt, noemen we hier geen 'beslissen'.
Wanneer iemand beslissingsbevoegdheid, macht dus, heeft, zullen anderen [die kandidaat zijn of anderszins belang hebben] vrijwel zeker (moeten) gaan proberen de machtige te verbidden, te gaan beïnvloeden.
Wie geen lottoballetjesmachine als god wil, wil zijn tijdgenoten als een massa piepkleine godjes. Wie deze machine niet wil laten beslissen, wil metterdaad het bidden handhaven en wel het aanbidden van mensen door mensen. Het is niet onjuist te zeggen dat hij zelf op zijn beurt aanbeden wil worden en wel minstens door de makers van propaganda en reclame.

Het ijveren voor bescherming van de persoonlijke levenssfeer is nogal doorzichtig een ijveren voor het slecht ingelicht houden van beslissers. Niet toevallig hebben misdadige lieden het meeste baat bij deze 'privacy'. Het geheimhouden van wat dan ook is antiredelijk. En overal waar van democratie nog iets meer over is dan neuzentellerij is het dan ook antidemocratisch.
Het is redelijk je eigen belangen te behartigen, bidden en omkopen zijn het gevolg van (want middel tot) dat behartigen als anderen macht over je hebben. Bidden en omkopen‑zonder‑bedreigen (met openbaar maken van dat nemen van steekpenningen) helpen de bidder / omkoper niet aan zekerheid. Tot de papieren binnen zijn blijft de afhankelijke even onzeker als ten aanzien van de dobbelsteen.
Ook bedreigen met (illegaal) fysiek geweld is een manier van pogen de beslisser te beïnvloeden.

Een staat stel ik voor, die niets anders doet dan ervoor zorgen dat niemand macht houdt over een ander. Een staat die met een lottomachine beslissingen neemt over, keuzes vaststelt uit voorgelegde verzamelingen alternatieve kandidaten, alter­natieve beslissingen of alternatieve goederen (aanschaffingen).
Een staat sta ik voor die het bidden van mensen aan mensen als verschijnsel doet ophouden door het zinloos, doelloos, verouderd te maken.
Een staat sta ik voor die ook omkopen en bedreigen zodoende (door macht af te schaffen) voorkomt.
Het zal misschien sommigen verbazen wat menigeen zoal aanvaardt en voor lief neemt aan negatieve verschijnselen (mensen aanbidden, omkopen en bedreigen bijvoorbeeld) om toch maar het verschijnsel macht te handhaven, om toch maar zijn kleine beetje macht te behouden, om toch maar zijn kans op aanbeden en / of omgekocht te worden niet kwijt te raken.
En wat kan er anders achter zitten, achter het willen behouden van macht als verschijnsel? Zit er iets "achter"?

Alle macht komt uit de loop van een geweer. De staat heeft het monopolie van het gebruiken van dit fysieke geweld met behulp van geweren. Dat de staat (in opdracht van ons, kiezers) dat geweld gebruikt om mensen ertoe te dwingen anderen te aanbidden en om te kopen is aanwijsbaar.
Is er hier sprake van dwingen?
Welk alternatief is er voor dat anderen aanbidden, omkopen en / of bedreigen?
Dat alternatief is: niets doen, zich aan de waarschijnlijk jou niet kiezende macht van anderen onderwerpen. Waarschijnlijk zal wie zich niet tot bidden en omkopen laat brengen niet gekozen worden zolang er nog een gelijkwaardige wel biddende en/of omkopende andere kandidaat is. Het is niet mogelijk dat iedereen ervoor zorgt dat hij zijns gelijken niet heeft als medekandidaten.
Dat is niet mogelijk omdat er zoveel mensen zijn en relatief zo weinig specialisaties, zo weinig plaatsen, zo weinig te doen, zo'n grote arbeidsproductiviteit. Het streven van de staat en van "ons" systeem van produceren en opleiden is er uitdrukkelijk op gericht ervoor te zorgen dat er uitzoek, keuze is, tussen kandidaten, tussen goederen.

Wie het boven betoogde niet weerlegt, zit met de vraag: "Ben ik er tegen dat de staat aanbidden, omkopen en bedreigen tot waarschijnlijke bezigheden maakt, waarschijnlijk want voor de dader nuttig, nuttig, want zijn gevoel van machteloosheid tenietdoende en zelfs mogelijk doeltreffend bij het behartigen van zijn belangen?"
Wie er niet tegen is en het bovenstaande afdoet als onzin of zo, hoeft voor zijn keuze geen redenen te geven of te hebben, want de stand en gang van zaken is al die waarmee hij instemt.