Jaap Schot, 5 januari 1987

De kern van de civilisatie wordt uitgedrukt met het woord KEUREN. De HEER (opdrachtgever, besteller, klant, meerdere, baas, chef) keurt het werkresultaat van de KNECHT. Vooruitgrijpend op die keuring keurt de op PERFECTIE gerichte knecht (kunstenaar, specialist, optreder, publicist) zijn eigen werkresultaat. Als het werken als voorstelling ter bezichtiging door publiek of baas wordt opgevoerd, wordt ook de bezigheid, het proces van werken tot onderwerp van keuring, niet langer geldt dan slechts het resultaat. Het is het werken dat tot het resultaat voert, niet de bedoeling, niet het verlangen het goed te doen, maar de goede technische uitvoering van de behandeling van het bewerkte. De manier van werken wordt dan onderwerp van onderwijs en instructie en oefening (drill). Verdere abstractie leidt ertoe dat de algemene instelling, [de ijver, de wedijver, de gedisciplineerdheid, het op het volmaakte gericht zijn] onderwezen en in opvoeding (= beangstiging) aangebracht gaat worden.

Op dit geciviliseerd, dat wil zeggen tot een bruikbare robot/computer gereduceerd worden, het tot een persoonlijkheid gevormd worden, kan een individu op twee manieren reageren:
- de druk blijven herkennen als van de anderen komend en in verzet blijven, (beter niet openlijk, want de anders kiezende, geciviliseerde anderen deinzen voor geen enkele vorm van geweld terug, niet tegenover kinderen en niet tegenover volwassenen) en - de druk doorgeven naar derden, als het ware als individu ter zijde tredend en de druk door jou heen laten werken op derden. De druk wordt hierbij zonder afzender en zonder geadresseerde tot een verzameling daderloze verschijnselen, zoals ook het klimaat dat is. Er wordt dan gesproken met uitdrukkingen als "de maatschappij eist", "bij het examen wordt dit gevraagd" enzovoorts.

Een derde mogelijkheid is om met (/ dienend in) deze civilisatie te gaan werken. Zoals je met de wind werkend kunt zeilen. Te gaan werken met de op deze manier tot objectieve (= zoals voorwerpen, van mensen onafhankelijk bestaande) 'verschijnselen' benoemde daden (druk doorgeven, anderen keuren, opvoeden en anderszins lastig vallen) en nalatigheden (in opstand komen zodra, zolang en in zoverre men kan).

Deze op zich bedreigende verzameling verschijnselen kan men gaan gebruiken. De anderen zijn toch te bang gebleken om uit te stappen en in opstand te komen. Zo'n gebruiker is bijvoorbeeld Adolf Hitler geweest, maar ook onze eigen staatslieden, politici en ondernemers zijn van die gebruikers. Hitler heeft de oorlog verloren, dus van hem weet nu iedereen dat hij fout deed. Had hij de oorlog gewonnen, zoals Eisenhower en Churchill, dan wist nu iedereen dat hij goed deed. Dat is namelijk de fout van iedereen: het succes (het doel) is het enige waar iedereen op let. De vraag of het doel de middelen heiligt is een vraag die slechts kon opkomen bij nadenkende kerkmensen, bij de Jezuïeten, niet bij politici, niet bij een wereldlijke strijdmacht.

De geciviliseerde is blind voor de middelen en blind voor de wegen, voor hem geldt slechts wat hem door de keurende toegerekend wordt, het gestelde doel, de openlijk, vrij gekozen middelen en het resultaat, verder niets. De doelen tellen, niet de volledige verzameling gevolgen van het doen en nalaten. De wereldoorlog werd en wordt niet gezien als een milieuvervuilingsoperatie. Werkgelegenheid wordt niet afgewezen wanneer het onnodige milieuvernietiging is of inhoudt (mede tot gevolg heeft).

Loonarbeid zoeken en verrichten is gelijk aan oorlog voeren. De vorm is anders, maar ook slechts voor degene die de oorlog als een film opvat, zoals de mensen dat in de Tweede Wereldoorlog tot op het moment dat zij zelf getroffen werden deden. Hitler was een groot filmregisseur, de Duitsers waren figuranten en spelers, het is heel moeilijk te zien of de vallende soldaten in stukken oorlogsfilm echt sneuvelen of dat het een speelfilm is. De Amerikaanse piloot die de atoombom op Hiroshima gooide zei "I had a job to do". Dat is de juiste aanduiding van de gelijke aard van loonarbeid en oorlog. Als job gooiden ook de milieuvervuilers de afval weg, lieten de zeelui de afgewerkte olie in zee lopen en zo voorts.

Het wereldgebeuren is een film, het economische gebeuren is een oorlog. Voorlichting is propaganda. Sociale wetenschap is bedrog. Natuurwetenschap is oorlogsvoorbereiding. Het wereldgebeuren is niet meer dan de som van alle doen en nalaten en de gevolgen daarvan. Om alle verzet te smoren spreekt men er in dit verband van dat WE het dan ook allemaal aan onszelf te wijten hebben. Iedereen heeft volgens mij het recht en de plicht om zich aan dat wij denkend en metterdaad te onttrekken. Ik ben er niet voor zich aan dit onttrekken te onttrekken achter 'het menselijk tekort', alsof het aangeboren, een natuurproduct was.

Om dat verborgen te houden moeten er verschillende wetenschappen voor verschillende vormen van oorlog, bedrog en film zijn.

Het leegroven en uithongeren van andere landen en volkeren kan in volle vredestijd gebeuren, tegelijk met het vervuilen van lucht, water en bodem van buurlanden, het kan blijkbaar gebeuren door schrijftafeldaders, eisende geldschieters, bezuinigers, bestuurders en handelaars met dezelfde keurige mentaliteit van lui die hun werk (technisch en qua succes) goed willen doen, net als Eichmann (van wie we nu, - hij hoorde immers tot de lui die de oorlog verloren -, weten dat hij slecht was, terecht op te hangen en als as te verstrooien, opdat geen spoor van hem zou blijven). De schrijftafeldaders van winnende partijen, staten en ondernemingen bleven en blijven vallen onder een ander oordeel dan hij.

Het wereldgebeuren is niets meer en niets minder dan de som van alle (vaak gewoonte-achtige, gewone, passende, soms als beloonde arbeid uitgevoerde) daden en nalatigheden en de (meestal onbedoelde, vaak niet eens opgemerkte, zeker niet opgezochte en onderzochte) gevolgen daarvan. Er komt niets het wereldgebeuren binnen van buiten de mensheid. Die paar natuurrrampjes zijn vergeleken bij ons "wereld doen" qua gevolgen verwaarloosbaar geworden.

Ik zeg hiermee niets nieuws uit. Dit alles is allang gepubliceerd, via alle media. In alle toonaarden is deze klaagzang gezongen. Wie zich van luisteren weet te onthouden hoeft niemand anders het zwijgen op te leggen. Alle energie die wegstroomt in het beklagen van de stand en gang van zaken, gaat in ieder geval niet in verzet zitten. Belanghebbenden zullen dan ook alle betogen positief kunnen waarderen. Betogen is even doeltreffend als het vroeger zo in zwang zijnde bidden. Er is vanuit de zaken gezien ook even weinig bezwaar tegen. De leiders van betogenden zullen altijd uiteindelijk toch weer leiders zijn, dat wil zeggen: gebruikers, met wie door / voor andere gebruikers van het gebeuren goed te praten is. Men denke in dit verband aan die leiders van bewegingen die zo goed weten te zeggen dat het stap voor stap en via de politiek dient te worden bereikt.

Nou ja, dat was het weer voor vandaag. I could not care less. Het is hun wereld, niet de mijne. Het zal mij een rotzorg zijn of er nog een, nog 10 of nog 1000 generaties mensen op aarde zullen bestaan en al of niet civilisatietje zullen spelen. Heiligheid of nihilisme, dat is voor een extremist als ik de keuze. Ja of nee, daartussen is bij juiste, dat is ver gaande analyse van de vragen de keuze. Wie zich aan die keuze willen onttrekken zorgen er voor dat hun vragen zulk een keuze niet toelaten. Het stellen van zulke grijs te beantwoorden vragen is niet gemakkelijker dan het stellen van zwart-wit vragen, maar er wordt beter voor betaald, vandaar de productie ervan.

Waardoor zo kwaad? Waarvandaan die onverschilligheid, die niet echt kan zijn, gezien het voortdurend uitschrijven van wat ik vind?
Teleurstelling is het. Bij te velen is de natuurlijke mens binnen de persoon (in de robot/ computer) schijnbaar of blijkbaar dood. Ondanks alle openbaarheid blijven ze pruttelen met de termen waarin geen enkel verlossend woord en geen enkele goede vraag geformuleerd kan worden, zoals uit het uitblijven daarvan gedurende al dat jarenlange gebruik door miljoenen is gebleken. Ze zoeken niet eens naar een nieuw begrippensysteem. Alle spreken is verworden tot gepraat en gepruttel. De hele dagelijkse krant is tot een groot "is het niet vreselijk, buurvrouw?" geworden. Hele (sociale) wetenschappen zijn verworden tot handhaving (om den brode !) van de kunstmatige, - de stand en gang van zaken in de wereld goedpratende -, indeling, opdeling van het besproken geheel.

Ik heb geprobeerd economie en psychologie beide te passeren bij het bestuderen van het weinige wat ik kon waarnemen van wat er gebeurt. Ik weet best dat ik een fundamentele fout maak: ik hou me stil (ik publiceer niet) en ik klaag tegelijkertijd over het feit dat niemand laat merken mij te horen. Ik geloof niet langer in de aanspreekbaarheid van mijn tijdgenoten, de personen. De natuurlijke mens in hen is dood, stinkt al, zoals Lazarus in zijn graf, ik ben geen Jezus die zulke lieden uit hun dood kan opwekken. Ik geloof wat dat betreft niet in mijn eigen vermogens. Natuurlijk zijn er ook schijndoden en er zijn vast ook wel levenden, die aan steun wat zouden hebben.

Gisteravond toen ik naar een televisieprogramma over Hitler keek (Hitler, Eine Karriere) merkte ik dat ook ik ben opgevoed (op school, niet thuis) tot het meedoen aan zo'n grote onderneming als het Derde Rijk. Ik zou er, zoals zovelen, niet echt in gepast hebben, ik ben niet tot een gebruiker geworden, zoals de echte leiders in de civilisatie, maar veel mensen deden mee als gebruikten, vanuit de goedaardigheid van de natuurlijke mens. = De echte Nazi's dreven binnen de kortste keren weer boven als gebruikers, nu van de hen opgedrongen democratie, die zij als dictatuur van de meerderheid en van de daarbij behorende domheid uitstekend konden gebruiken. De oud nazi's waren niet de enige gebruikers, die boven kwamen drijven. De organiserende bestrijders van kwaad zijn zelf ook gebruikers en het gebruiken is het kwaad. De georganiseerde godsdienst bracht de massamoord op heidenen, ketters en heksen. Het georganiseerde streven naar sociale gerechtigheid bracht het Stalinisme en de massamoorden daarvan. Het georganiseerde anarchisme (pantisocratie, gelijke handelingsruimte bij het streven naar happiness voor allen) bracht als democratie de toestanden in de vrije westerse wereld, inclusief de ontwikkelingslanden, waarheen de ellende werd geëxporteerd om binnenslands de schijnheiligheid van democratie te kunnen bewaren. De gewone mensen waren na elke nederlaag dezelfden gebleven, alleen beschaamd en daardoor nog gemakkelijker bestuurbaar.
'Nazisme' is niets anders dan een tijdelijke naam voor een actieve fase van de civilisatie. Slaagt zo'n fase, zoals die van de Romeinen in ons land, dan blijft men deze "komst van de beschaving" duizenden jaren lang prijzen. Kijk maar hier nu bij ons, onze geschiedenislessen en televisieseries. Kijk maar naar de USA als het 'Vierte Reich'. "Wijzer" acht menigeen het om zolang het succes van de geweldpleging duurt maar niet te kijken.
Ik stop, ik word er vandaag toch niet meer vrolijker van. In ieder geval: geen betere uitwerking naar binnen toe, psychisch, kan een gesprek hebben dan dit soort uitschrijven heeft. Het is die bekrachtiging die mij africht tot doorgaan. Een Skinner-doos-situatie. Hel-bewust, maar gevangen op een volledig bezette planeet. Als versperring is één enkele symbolische rechtopstaande prikkeldraad bijzonder geschikt. Een beter symbool is dit dan het kruis, dat wij niet allen dragen. Het kruis, de gewelddadige dood (executie) bedreigt hoogstens, het prikkeldraad, de gevangenschap is hier nu ons aller deel.