Jaap Schot, 9 januari 1987

Ik beschreef het spel van de geïndustrialiseerden, gespecialiseerden, geciviliseerden in massa als de dictatuur van Koning Klant, Jan Publiek en Rente Regina (Koningin Kapitaal). Het spel in kwestie is daarnaast te beschrijven als de initiatiefroof en het invalide maken en de afhankelijkheid in dwingen door de gespecialiseerde werkers met hun uitsluitende en monopolistische bevoegdheden tot het uitoefenen van hun specialisme. Door de nadruk op het waardigheid verschaffende van het consumeren van het topprestatie-product en door het als verachtelijk, belachelijk en zelfs vaak levensgevaarlijk voorstellen van alle 'amateuristische' oplossingen dwingen de specialisten de anderen ertoe hun diensten te consumeren en voor die consumptie te tegenpresteren. Jan Publiek, Koning Klant en Koningin Kapitaal zijn slechts parttime heersenden, op hun beurt moeten zij dienend voor geld anderen de rol opdringen van van-dienstverlening-afhankelijke.

Wanneer Krishnamurti stelde: "jij bent de wereld", sprak hij waarheid. Ieder van zijn toehoorders was nu eens publiek, klant, spaarder, bezitter en dan weer eens knecht, specialist; om beurten, afwisselend, tegelijkertijd, parttime. Die hele civilisatie zit als micro-ding in ons, aan alle verschijnselen draagt ieder van ons iets bij, ieder van ons speelt alle rollen. Daarnaast zit in ieder van ons het conflict tussen natuur, cultuur en civilisatie. Krishnamurti heeft dan ook waarheid gesproken toen hij stelde dat de verwarring en het conflictueuze in ieder van ons zit. Evenzeer als buiten ons, waar we het het liefst bespreken.

Die verwarring is op te heffen gebleken, ik ervaar de zaak niet langer als ingewikkeld, als verward. Ik heb het nu allemaal wel uitgelegd, naast elkaar gelegd, uiteengelegd, geanalyseerd, uiteengenomen, in schema weergegeven hoe het in elkaar zit. Ik heb de structuur gemakkelijker zichtbaar gemaakt zoals de beeldenstormers en schilderijen-overkalkers van de hervorming de gothische bouw van de kathedralen gemakkelijker zichtbaar maakten.

De verwarring bleek het resultaat van onophoudelijke bewuste en opzettelijke propaganda. Iedere analyse werd en wordt, zodra ze gepubliceerd is, kapot gepraat door degenen die zich erdoor onder de dreiging van ontmaskering weten. Deze verdediging van hun camouflage kan men deze verwarring herstichters niet kwalijk nemen, zij zijn evenzeer gevangenen van de civilisatie als de ontmaskeraars. De verwarrenden verdedigen hun leven, niet slechts hun luxe. De (specialisten-)baan dat ze hebben moge hen tot de consumptie van luxe in staat stellen, die baan is voor hen ook het nodige, ja onmisbare middel tegen de verveling, de leegte, de zinloosheid, het te prikkelarm zijn van hun levenssituatie. De wereld die de gespecialiseerden al werkend doen bestaan (constitueren, samen stellen) is een luilekkerland. In een luilekkerland verkommeren de inwoners, doordat in het doen van het nog nodige hun organen (lichaamsdelen) niet meer voldoende te doen hebben (functioneren) en al doende lust geven. Het is uiterst ongezond voor een mens om het leven van een invalide te leiden. Toch bestaat het beroep van vrijwel alle gespecialiseerden er uit dingen voor vele anderen te doen, die die anderen ook zelf zouden kunnen doen. Zo doende maken de gespecialiseerde dienstverleners, dienend voor geld, geld verdienend, de situatie van hun klanten tot een situatie voor invaliden. Zo maken ze het leven van hun klanten tot een ongezond leven in een luilekkerland. Niemand wil het lekkere van luilekkerland kwijt, maar iedereen moet vluchten uit het luie ervan: wie niet een daartoe strekkende baan kan vinden moet wel een hobby nemen, gaan gokken en gaan joggen en andere dingen gaan doen die wel niet goed en niet leuk zijn, maar die de prikkels en de bezigheid van organen opleveren die de gespecialiseerde dienstverleners ons ontnemen, om den brode, op ons bevel, ons bevel dat aspecifiek is, dat uit het door ons veroorzaken van hun behoefte aan geld bestaat.

Wat de ingezetenen van deze civilisatie bij dit gebeuren denken, voelen en als specifiek spelgedrag voor zichzelf en anderen (hun leveranciers) invullen is totaal niet de moeite van het bespreken waard, het maakt alleen maar het schema onwaarneembaar. Voorbeeld: of er nu gegokt wordt bij kaarten, hondengevechten, paarderennen, bokswedstrijden, de staatsloterij, ondernemingen (iets op de markt brengen), valutamarkten of de beurs, dat maakt niets uit. Gokken is het woord, gokken is het zich verschaffen van spanning die buiten cultuur en buiten civilisatie ons vanzelf toevalt door het niet statisch zijn van de natuur. Of we nu wetenschappelijk onderzoek doen, televisie kijken of fantaseren, dat is een kwestie van beschikbaarheid van middelen en gelegenheden, niet meer: we laten onze hersens werken met onnodigs, bij gebrek aan nodigs om te doordenken. Nationale staten zijn evenzeer speelgoed als internationale ondernemingen en kerken (georganiseerde godsdiensten).

Dat er bij het spelen in kwestie massa's mensen, dieren en planten worden vermoord maakt het spel niet minder spel, het maakt slechts duidelijk dat de deelnemenden niet langer speels zijn. Ze spelen niet langer zoals kinderen, dat wil zeggen: niet langer VANUIT DE NATUUR. Vanuit, niet in. Kinderen worden als cultuurloze, ongeciviliseerde, niet afgerichte, ongeinstrueerde, vrije, wilde natuurwezens geboren. Hun spelen is het doende (in onderscheid van bijvoorbeeld het kijkende) verkennen van hun omgeving. Wie niet anders meer kunnen dan wat ze doen of niet anders meer mogen doen op straffe van een groot verlies aan inkomen en daaruit voortvloeiende andere voorrechten, kunnen niet langer meer ophouden met hetgeen ze doen. Daardoor verliest hun gespecialiseerde bijdragen aan de civilisatie het spelkarakter. Daardoor verliest de hele civilisatie haar spelkarakter. Hoe meer beslissingsbevoegdheid, hoe meer men te verliezen heeft, hoe hoger, met andere woorden de straf voor ophouden. De ruimte voor fundamenteel veranderen is het geringst aan de top, in het centrum, dat is: daar waar de beslissingen worden genomen die nog genomen kunnen worden naast het reeds lager vastgestelde, dat zich spontaan summeert tot vragende (= eisende) koopkrachtstromen.