Jaap Schot, 21 maart 1985

Ik kan nu vragen: wat is het verschil tussen

• wat er in de wetenschap gebeurt bij het citeren enerzijds, en
• het gebruiken van een door mij in elkaar gezette verzameling in ja/nee vragen ontlede en in een schema beschreven termen/begrippen als breinleider anderzijds?

Een andere vraag komt daarbij in mij op: waardoor werkt de sociale wetenschap niet zoals de technische? Waardoor kan men in de natuurwetenschappen/ technologie de noodzakelijk gebleken te zeggen waarheid wel in de vorm van censuur doorgeven, maar wil men in de sociale wetenschappen de soevereine opvattingen – die het eigen wereldbeeld maken – handhaven?
Het antwoord is volgens mij hier nu: technologie en natuurwetenschappen betreffen middelen. De sociale wetenschappen betreffen ook wel doelen. Doelen zijn niet waar, ze worden niet aangetroffen, maar gesteld.

Beschrijvingen van 'buiten de wereld'

Het model van de natuurwetenschappen en de technologie is dan ook – voor het schrijven over de stand en gang van zaken in de wereld – slechts bruikbaar voor wie – zoals ik! – zich buiten de wereld opstelt. En van daaruit beschrijft wat hij waarneemt. Onpartijdig en zonder deelname.
Ik ben door mijn wens wetenschappelijk bezig te zijn, en het toch over de sociale werkelijkheid te hebben, in mijn situatie gekomen.

Ik wil alleen uitspraken doen in vaste taal ^*
over wat ik zelf, hier en nu, waarneem en ervaar.

Daardoor resten mij nu als onderwerpen nog slechts dat wat iedereen, zonder toegang tot enig beroep, kan waarnemen in de wereld waarin hij leeft: hetgeen ons allen gegeven is, hetgeen wij als gezamenlijk mogelijk onderwerp van gesprek hebben.

Over wat je in je werk waarneemt en ervaart, kun je slechts spreken met je medespecialisten en/of met de andere werknemers daar. Die beperking in het aantal, levert ter compensatie ervoor als voordeel op dat de betrokkenen er belang in stellen. Onder de dwang van het moeten bijblijven, en in het kader van het grote vechten in de maatschappij.

Ontsluiering zonder verlossing

Als ik schrijf over het 'ons allen gegevene', werk ik in tegen de – door de meeste mensen, gewenste – versluiering van de stand en gang van zaken in de wereld.
Die versluiering voorkomt het bewust worden van de onfortuinlijke – en vaak ook onzalige, 'onblij' makende – situatie waarin menigeen verkeert.
Mijn vermoeden is dat slechts op aandacht mag worden gerekend, als er met de ontsluiering, ontmaskering, desillusie, ontnuchtering, ontgoocheling ook meteen een gratis – en, moeiteloze – verlossing wordt geleverd.