Jaap Schot, 10 april 1987

Een overzicht eerst in rijtjes begrippen:

natuur
cultuur
civilisatie (waarin: maatschappij / scholenwereld / beroepenwereld)
samenleving (omvat cultuur en civilisatie)
beschaving  (het glad van oppervlak maken van wie ruw gemaakt zijn om aan de civilisatie mee te kunnen doen).

txaenz dat is het vermenigvuldigingsproduct van:

tijd
aandacht        (omvang van hetgeen men tegelijk bewust kan hebben)
denkkracht      (verbeelding, voorstellingsvermogen, fantasie)
informatie
kennis en eigen (herinnerbare, nawerkende) ervaring
scherpte van zintuigen
intelligentie   (opmerken, onderscheiden, analyseren, vergelijken, overeenkomsten en verschillen waarnemen)
vaardigheden    (handvaardigheden en andere fysieke vaardigheden, maar ook mentale vaardigheden zoals taalvaardigheden (kunnen bespreken), begrijpen en verstaan
kracht          (fysieke en geestelijke, durfkracht)
energie
leervermogen
initiatief (durven)
en:
zelfbestuur

Txaenz is het besteedbare natuurlijke inkomen van iedereen apart.

Wat er van txaenz resteert na de afgedwongen ruil met anderen is vrij besteedbaar en menigeen weet er geen raad mee, weet er niets mee te beginnen.

Investeren van txaenz (door te leren) komt neer op het groter maken van zijn inkomen aan txaenz. Met de ook zonder te investeren binnenkomende factoren (tijd, energie, leervermogen) is dan meer mogelijk door de door dat leren groter wordende andere factoren.
Investeren in tegenstelling tot zomaar verdoen of laten voorbijgaan van gelegenheden, het niet opmerken en / of niet grijpen van kansen. Ook: van je leven niets maken.
Zomaar zichzelf qua txaenz(inkomen) vergroten, daartoe investeren, heet 'zelfontplooiing' of zo. Dat zichzelf ontplooien staat tegenover het inbrengen van veel txaenz als functionaris in de maatschappij (nuttig zijn) en / of als persoon, in competitie en concurrentie toppresterend in de civilisatie.
Toppresterend in consumeren en in amateuristische, vrijwillige bezigheden, inclusief (onbetaalde) erebaantjes / erefuncties.

De civilisatie is die samenlevingsvorm waarbij men elkaars txaenz voor zichzelf tracht te benutten, tracht te stelen. Onder de schijn (het mom) van het ruilen van gespecialiseerde diensten proberen de ingezetenen ten koste van anderen te beschikken over meer txaenz dan hun eigen inkomen is, dan via hen de samenleving binnenkomt. Civilisatie is dus in diepste wezen: txaenzroof en via 'Vernichtung durch Arbeit' zelfs moord (van vele vormen van loonarbeid staat statistisch vast dat ze de levensduur van de arbeiders bekorten).

De mens in de geciviliseerde samenleving is (afwisselend en per situatie verschillend, van die situatie afhankelijk) bezig als:
- exemplaar van zijn soort,
als prereflexief) natuurlijk wezen dus, (verlangend naar verlossing, vaak voorzien doctrines in woorden om dat verlangen uit te spreken)
- individu
(via het doormaken van geciviliseerd worden zich weer als vrij postulerend, zich verlossend van gebruikte zijn)
- persoon
(aangepaste, bruikbare, bouwelement van de samenleving, juist ook in de consumptie, als klant, als kiezer en als publiek)
- functionaris
(als verrichter van loonarbeid in gebruik in de productie van goederen en diensten).

Bezig aan het besteden resp. door anderen laten besteden (vullen, invullen) van zijn eigen txaenz.

Wat de ingezetenen van een geciviliseerde samenleving met elkaar doen komt neer op het elkaar onder druk zetten, waardoor iedereen uit zijn vorm raakt en verkleind wordt voor wat betreft de txaenz die hem resteert voor eigen besteding.
Ik gebruik twee beelden voor dat dicht opeengedrukt bijeen zijn:

1. het beeld van de potentiele, oorspronkelijke bolletjes in piepschuim, op en in elkaar gedrukt binnen een uitwendige vorm,
   en
2. het beeld van vissen in een school, waar de vissen die in het midden zitten elkaar ook geen ruimte  laten.

Dit laatste beeld geeft minder a:b=c:d 's dan het eerste, maar ik heb het nodig om te wijzen op het feit dat de samendrukkende van buiten de bolletjes/vissen in kwestie komende kracht niet bestaat, de kracht, het geweld, komt uit de aanwezigen, de levende ingezetenen zelf, die kracht komt niet uit het verleden en niet van buiten, die kracht wordt altijd, voor 100% actueel, hier en nu uitgeoefend door de betrokken aanwezigen. Alleen tot het voor zijn leven en welzijn nodige wordt iedereen van nature ("van buitenaf" in de vervreemd spraak van wie zich buiten de natuur denkt) gedrongen (/ gedwongen, dwingen doen mensen elkaar en andere levende wezens).