Jaap Schot, datum onbekend

Wat ben ik al uitschrijvend wat mij invalt, eigenlijk aan het doen? Eigenlijk, dat wil zeggen: bij nader inzien. Bij nader inzien, of nog beter: wanneer ik doe alsof ik een spiegel neem en naar mijzelf zo bezig zijnde kijk. Niet naar mezelf dus, maar naar mijn spiegelbeeld, als naar een ander. Wat is mij nu zo'n rijke bron van heldere en samenhangende inzichten, de werkelijkheid of mijn verzamelde beelden en indelingen ?
Het is niet of werkelijkheidswaarneming (waarheid) of verstand (begrijpen), maar ik neem waar, ken dan waarheid en begrijp die met mijn beelden en indelingen en beschrijf dat begrip met mijn woorden (in het Nederlands dus, in mijn moedertaal).
Van de beelden en indelingen die ik gebruik som ik er hier enkele op:
 de piramidevorm van de samenleving in civilisatie
 spontane-summatie-door-structuur: loofboom in zomerstorm
 piratenschip voor de nationale staat en de positie der burgers daarin.
 Versailles, het hof, voor het voorbeeld dat de gewone mensen voor ogen hebben bij wat ze met hun soevereine macht, hun geld dus, doen.
 een computer/terminal (met geheugencontroleprogramma, leeg werkgeheugen, toegankelijk via inbrengbare diskettes en via een communicatielijn verbonden met buiten, daardoor ook van buitenaf bestuurbaar vanuit een grotere computer zowel als via een toetsenbord.
 de indeling in cultuur, natuur en civilisatie van de voorwaarden en omstandigheden waaronder wij mensen leven.
 functionaris, persoon en individu als programmaverzamelingen van waaruit we mensen kunnen zien handelen.

Dit zijn maar enkele voorbeelden. Als ik uitschrijf wemelt het van de beelden.
Er gebeurt bij dat al of niet uitschrijvend doordenken meer. Mij valt in wat ik met een uitspraak die ik iemand hoor doen, zou bedoelen. Dat 'bedoelen' wil zeggen: wat de plaats van die uitspraak in mijn beelden en gelijkenissen en indelingen zou zijn.
Voorbeeld:
met de heilige drieëenheid zou ik bedoelen dat er met de begrippen goddevader, goddezoon en goddegeest een en hetzelfde onderwerp besproken kan worden in een passend, ware uitspraken totstandbrengende en het zelfde gedrag suggererende of uitlokkende wijze.
goddevader denk je je buiten je te bestaan als een aandachtige, jou bij naam kennende, belangstellende, oplettende AANSPREEKBARE. God de vader is de voor onafhankelijk van cultuur en civilisatiedruk handelen nodige.
God de vader is de nodige aanspreekbare.
Zijn aanspreekbaarheid opheffen zou betekenen : jezelf beroven van het gebruik van je voor communicatie geijkte taal bij het denken over wat je als zelfstandig persoonsvrij individu doet en laat.
Goddezoon is de (waarschijnlijk bedachte roman)figuur van de mens die het presteert om tot de dood er op volgt de druk van cultuur (Sanhedrin en in die scene van hem als jongetje in de tempel studerend: zijn moeder) en civilisatie (de Romeinen en de verzetsbeweging der joden) te weerstaan. Jezus is de man die uit zijn natuurlijke menszijn blijft handelen, uit de opdrachten van zijn vadergod die tekstloos in hem zijn aangebracht en die hij in de woorden van zijn volk heeft leren formuleren . Zonder het concrete bewijs van het zo vollledig volhouden, dat Jezus heeft geleverd, zou de natuurlijke mens vertwijfelen (dat is :tot ophouden met pogen toe twijfelen aan de mogelijkheid om staande te leven ('vivre debout' zoals Jacques Brel in een chanson het verwoordde), 'zijn knieën voor de Baäl niet te buigen' (zoals het heet in het verhaal over Elia).
God de zoon is degene die zijn tijd van leven, zijn denk en andere vermogens restloos wijdt aan en tenslotte zelfs, daartoe gedwongen, offert voor het waar maken van de hoop dat het zelfs in de civilisatie en binnen de door de civilisatiedruk geperverteerde cultuur (traditie die verwerd tot wetticisme waarvan de leiders leefden) mogelijk is als een vrij (exemplaar van de diersoort) mens te leven : de wereld te overwinnen (de wereld = cultuur + civilisatie).
Goddegeest wordt,- in onderscheid van de vele er naast bestaande geesten, waaronder ook boze-, de heilige geest genoemd.
De heilige geest is de geest die de schepper in ons plantte voordat wij in erfzonde vielen (=door scholing en opvoeding ten val werden gebracht, op de knieën werden gedwongen) en die hij in ons herplantte na de dood van Jezus, toen 'het bewijs dat het toch kan' geleverd was en de geest in ons kon opstaan, na jezus' dood, niet na de onze, nee juist voorafgaand aan de onze.
De heilige geest is het ingeboren natuurprogramma van de exemplaren van de diersoort mens . Wellicht is het verstandig te stellen dat ook het natuurprogramma in alle exemplaren van alle andere soorten levende wezens heilig is. Waarschijnlijk is het passend te zeggen dat het bestaan van god als geest niet beperkt is tot de mensheid. Cultuur (joods volk plus hun leiders) en civilisatie (de romeinse landvoogd en de soldaten) spannen samen en vermoorden samen de natuurlijke mens jezus, het verwilderde (of wild, dat is vrij, natuurlijk, onbedorven, zondeloos, vrij van erfzonde en van eigen kwalijk initiatief gebleven) exemplaar van de diersoort mens.

Reflectie (spiegeling).

Wat gebeurt er wanneer zo'n tekst als de voorgaande in mijn bewustzijn komt ? Ik stel mij nu ten opzichte van mijn bezig zijn op als voor een spiegel, ik kijk er naar. Ik kijk naar de schijn, het uiterlijk ervan, want het innerlijke kan ik niet zien. Hetgeen mij bewust wordt is het eerste wat ik waar kan nemen.
Dan schrijf ik dat onverwijld of na enige tijd uit en dan krijg ik een tekst, neergeschreven en wel, die ik kan nalezen, wat ik overigens vrijwel alleen doe als ik ze in de computer schrijf. Mijn dagboekteksten, die ik met de hand schrijf (pen en papier) lees ik vrijwel nooit weer na.
Wat er in mijn brein gebeurt, voordat ik de bewoordingen in mijn bewustzijn krijg, onttrekt zich aan mijn directe waarneming. Ik zie de resultaten in volzinnen voor me staan na het uitschrijven. Uit de in mijn teksten gebruikte woorden blijkt dan dat mijn brein andermans termen terugvertaalt in zijn begrippen. Ik betrap het daar op, want ik weet dat ik het zelf niet goed vind wanneer een lezer dat doet zonder zijn brein ("zichzelf") zo bezig te weten. Wat er namelijk gebeurt is dat "wie zo denkt" opgesloten blijft in "zijn eigen" begrippenapparaat, zijn eigen beelden en voorstellingenvoorraad.
Vanwaar de afkeuring van dat feit, een afkeuring tot uitdrukking gebracht in het woord 'betrappen' ? Ik keur het gedrag in een ander af in het geval ik probeer die ander op een stuk van de werkelijkheid te wijzen en die ander tegelijkertijd een beschrijvingswijze (begrippenapparaat, beelden en voorstellingen) aan te reiken ter bespreking.
De centrale vraag is : hebben we het over hetzelfde ? Hebben wij hetzelfde onderwerp in bespreking, daar gaat het om. Wanneer we hetzelfde onderwerp hebben, dan kunnen wij onze beschrijvingswijzen naast elkaar houden en zeggen wat we aan verschillen opmerken. We kunnen ten aanzien van wat wij verstaan onder de tekst van de ander vaststellen wat we er in aan suggesties voor handelen missen en wat we er aan beschreven (gevatte) verschijnselen in missen. Met het opsommen van wat we missen kunnen we echter het beste maar niet beginnen. Van voorwaardelijk belang voor een goed gesprek is het aanvankelijk door het noemen van voorbeelden bij en onderbouwingen van wat de ander zei, nagaan of we van de ander hebben geleerd om over het onderwerp in zijn begrippen te denken.
Als ik een boek van een zelfdenkende ander lees, moet ik zijn begrippenapparaat leren gebruiken. Ik merk op dat ik dat niet doe. In werkelijkheid neem ik slechts nu en dan een los begrip van iemand in gebruik. Ik bezweer mijn lezer steeds dat hij eerst moet zoeken waar het onderwerp is en dan moet kijken en dan met het begrippenapparaat van de schrijver gaan denken om te kijken of hij het door heeft. Maar ik doe dat zelf niet.
Ik ben in die betekenis een slecht lezer. Ik lees dan ook bijna niet meer. Het heeft ook weinig zin, weinig nut, want met de schrijver is toch niet te praten. Dan kan ik beter zelf mijn bewustzijn vullen, via mijn eigen brein en via mijn eigen zintuigen.