Jaap Schot, 16 april 1987

Om iets te weten te komen kunnen we het onderwerp waarover we dat iets te weten willen komen onderzoeken, als we dat niet kunnen, kunnen we vragen, we kunnen aan tweedehandskennis proberen te komen, aan informatie. Informatie wordt ons door anderen gegeven, zij delen met ons hun weten, zij doen dat door ons gecodeerde boodschappen te geven, te zenden. Zo, gecodeerd, moeten ze dat mededelen wel doen omdat wij niet telepatisch kunnen werken, dat wil zeggen: we kunnen elkaars kennis niet delen. We kunnen alleen ons weten delen (gecodeerd, met name in taal uitgedrukt of in tekeningen en schema's weergegeven); ons weten is dat deel van onze kennis dat wij ons bewust hebben gemaakt.
Dat 'gemaakt' klinkt veel actiever, handelender, dan het is, bewustworden laten we ons meer overkomen dan dat we het ons aandoen of het zelf doen. Die 'ik', die zo zijn brein zou gebruiken als ware het een informatiebron, die 'ik' bestaat niet, er is daar puur en alleen maar sprake van. De vorm waarin wij over de verschijnselen in kwestie spreken sugggereert het bestaan van dat 'ik'. Voorbeelden: ik denk, ik vermoed, ik verwacht, ik voel, ik hoop enz. Er is een taal (denkbaar) waarin dezelfde gebeurtenissen / verschijnselen (denken, vermoeden enz. dus) worden besproken met 'er is hier denken', enz. zonder gebruikmaking van de term, het woord 'ik' dus. Op die ik-loze manier kan dat onderwerp even goed worden besproken.

Wat is nu 'weten' ?
Antwoord: we weten wat we ons bewust zijn.
Bewust is ons dat waar we nu hier aan denken. Wat we kunnen weten, ons kunnen herinneren, dat is ons niet onbekend, wel onbewust, als we er, zoals meestal, niet aan denken. Ik heb mijn aandacht bij een zeer zeer kleine fractie van wat mij niet onbekend is, van wat ik me kan herinneren. Zoals ik ook elk ogenblik heel weinig doe van wat ik allemaal kan.

Informatie inwinnen
inlichtingen verschaffen, iets mededelen, gecodeerde kennis (informatie dus)
delen met
vragen
antwoorden
te weten komen kan betreffen:
1. kennis (← onderzoeken)
2. informatie, weten (← antwoorden op vragen krijgen)

onderzoeken → constateren → kennis

nagaan kan leiden tot kennis, maar doordenken is een manier van nagaan, die tot afleiden, tot concluderen uit reeds voorhanden weten voert. Hierbij, bij deze vorm van doordenken is dan sprake van zich afvragen.

Men kan iemand bevragen.
Men kan iemand uitvragen.
Men kan iemand ondervragen, verhoren.
Men kan doorvragen.

'Zoeken' wordt alleen letterlijk gebruikt.
'Uitzoeken' wordt zowel letterlijk (als sorteren) gebruikt, als ook figuurlijk, - en dat is de betekenis waar het hier over gaat -, waarbij het onderzoeken, navragen en doordenken.