Een nieuwe blog, een nieuwe rubriek
Ik heb namelijk de behoefte om zo af en toe op iets terug te komen. Niet in de zin van ‘iets willen herroepen’, maar in de betekenis van ‘terugkomen op iets dat eerder voorbijkwam’. En dan gaat het om commentaar op een eerdere blog, of op een van Jaap's opstellen. Het kan ook gaan over een – al dan niet, kleine – toevoeging.
Dit keer gaat het om twee eerdere blogs.
Slavernij is van alle tijden
In deze blog uit december 2022, noemde ik onder meer het eeuwenoude “De vrijwillige slavernij” van Étienne de la Boétie. Tot mijn aangename verrassing noemde Tommy Wieringa dat onlangs nog een belangrijk boek. Hij zei dit in een interview n.a.v. zijn essay voor de Maand van de Filosofie.
Verder noemde ik Jaap’s begrip 'slaven in zelfbezit', een fenomeen dat duidelijk gelinkt is aan 'tevreden slaven'. Dat begrip nam Jaap over van een voormalige docent van hem, zoals hij aangaf aan het begin van een gelijknamig opstel.
Op LinkedIn gaf Marc Tiefenthal onderstaand commentaar op mijn blog.
"Nederland barst van de zelfstandigen zonder personeel. Ze lijken zelfstandig. Misschien zijn ze dat ook in enige mate. Voor de rest heeft een gemiddelde Nederlandse werkgever er geen moeite mee om de uitbuiting van de mens door de medemens eerder op dan af te bouwen. Zie maar hoe Albert Heijn het personeel van Delhaize wil uitbuiten."
Het lijkt mij dat hij zzp-ers afschildert als duidelijke voorbeelden van 'slaven in zelfbezit'.
Ik wil hier ook nog wijzen op het boek “De geschiedenis van de slavernij” van de Zweedse historicus Dick Harrison. Uit de ondertitel – van Mesopotamië tot moderne mensenhandel – alleen al, mag blijken hoezeer ook hij slavernij niet ziet als een fenomeen dat ergens is opgehouden te bestaan.
Het Orwelliaanse heden
Aan deze blog van afgelopen februari, heb ik zeer onlangs twee alinea’s toegevoegd, om erop te wijzen dat er nu een Engelstalige versie van de tekst voorhanden is.
Daarnaast zijn er, tot dusver, 2 reacties op deze blog verschenen. Op de begrijpelijke reactie "Wat een somber wereldbeeld...", geef ik aan onlangs een gelijksoortig ‘toekomstscenario’ te zijn tegengekomen.
Dat was in een hilarische column van Youp van ’t Hek. De toon is heel anders, kennelijk vind ik het toch moeilijk om de huidige wereld alleen maar van de vrolijke kant te bezien.
Ik begrijp je….maar liever niet Youp citeren….misschien kijken of Freek iets zinnigs zei?
In een vorige blog (“De tekst en de schrijver”) heb ik al gepleit voor het loskoppelen van WAT geschreven wordt, en WIE het schrijft. Het gaat om de boodschap, niet om de boodschapper.
Wat een sombere wereld lijken we soms inderdaad in te verkeren! Het is best zorgwekkend wat er momenteel allemaal gaande is. De term Orwelliaans heden is helaas een treffende typering; het boek 1984 lijkt met de dag relevanter te worden.
Wat je schrijft over ‘slaven in zelfbezit’ raakt me ook. Je kunt je tegenwoordig serieus afvragen bij welke banen we nog werkelijk vrij zijn…… De vergelijking gaat natuurlijk niet op alle vlakken op, maar het dwingt ons wel tot nadenken: hoeveel keuzevrijheid hebben we echt in ons werkende leven?
Jaap’s formulering “in zelfbezit” is een ingekorte verwoording van ‘met een (aan hen, verleende) illusie van vrijheid’. Overigens geldt voor “keuzevrijheid” hetzelfde: dat is evenmin werkelijke vrijheid.