Jaap Schot, 7 november 1992

Aan de hand van sporen – de uitgeschreven teksten – ga ik na wat de tekstgenerator/ bewustzijnsvuller/ "innerlijke spreker" in mij gebruikt aan woorden en zinswendingen. En dus aan begrippen en denkpatronen.
Dat is geen introspectie, want ik kan ze niet waarnemen, die dingen die voorafgaan aan het in mij bewust worden/ het in mijn bewustzijn komen/ het inwendig horen van "mijn" – of zo men wil: "zijn" – tekst.

De sporen zijn goed studiemateriaal. Ik heb niets aan dat andere, die stroompjes en chemische processen in – vast ook, mijn – hersenen, die anderen met groot speelgoed waarnemen. Dat speelgoed heb ik niet en ik kan, zo al, dan toch alleen via het steeds zorgvuldig correct houden van de zinnen die ik uitschrijf die productiemethode van mijn hersens beïnvloeden.

Ik kan het niet bewijzen, maar het zou mij niet verbazen wanneer al dat uitschrijven minstens de achteruitgang van dat functioneren van mijn hersenen enigszins remde.
Maar dat is puur geloof, ik kan dat immers in het geheel niet waarnemen. Daartoe zou ik een kloon van mijzelf naast mij moeten hebben, die precies dat ene niet deed. Hou toch op, een mens weet niets.
Wanneer ik probeer iets te weten te komen van wat ik achter dat wat mij invalt kan vermoeden, dan heb ik daarmee wat te doen. En wat – het geeft niet wat – te doen hebben, dat is belangrijk voor een dier dat niet volop kan functioneren in het doen van het voor hemzelf nodige.

Een voorbeeld van een ingebouwd en moeilijk te overwinnen schema is: dat er achter gedrag een oorzaak of reden gezocht moet worden en dat wel in plaats van het stellen dat er alleen geen aantrekkelijker alternatief blijkt te zijn als iemand iets doet. Dat veronderstelt echter ook weer een reden nemen, kiezen, om iets te doen, namelijk het meest aantrekkelijke.