Val dood!

Categorieën: 1986, 1 april – 1989, 31 december | Archief

Trefwoorden: autobiografische notitie

Jaap Schot, 6 april 1987

Om mijn psychisch evenwicht te herstellen moet ik nu weer even uitschrijven wat er met mij in mijn situatie aan de hand is. Ik heb er ooit mee ingestemd dat ik de maatschappij, de beroepenwereld, de werkwereld uitgesmeten werd, mooi soepel afgevloeid, als een werkpaard naar een rustweide, zogenaamd beschikbaar voor de arbeidsmarkt om weer ingespannen en gebruikt te worden zodra, zolang en in zoverre ooit enige werk(door)gevende instantie dat zou wensen. O.K., daarna ben ik dus helemaal weg uit het beeld. Op twee of drie mensen na, de meesten zonder werk, hoort of leest niemand wat ik in taal uit.

De enige last die de wereld mij oplegt is die van leveranciers die bedriegen en de buurhufter die mij met zijn bomen in schaduw doet wonen. Dat is de negatieve output van de samenleving van tevelen, de positieve output is dat ze alles wat nodig is voor mijn leven en welzijn voor me doen, omdat ze via die dienstverlening onder elkaar de voorrechten verdelen.

Dat is dan mijn leven nu.
Het is vrijwel onmogelijk het korter samen te vatten. Positiefs is er evenmin over te zeggen als over welk leven dan ook. Het feit dat ik leef is wat het is en onttrekt zich evenals alle soortgelijke feiten (de levens van andere exemplaren van mijn eigen en andere soorten levende wezens dus) aan elke beoordeling, aan elke indeling in goed en kwaad of in positief en negatief.

Nederigheid

Ook wat die levende wezens aan voor hen nodigs of onnodigs doen valt niet te beoordelen. Als ik macht had zou ik de wilde dieren verdedigen zoals het tuig zijn vee en huisdieren verdedigt, maar ik heb geen macht, vandaar dat ik niets doe. Mijn bestaan levert dan ook voor niemand anders iets positiefs, iets nuttigs op. Dat feit is ook weer totaal onbeoordeelbaar, het is en daarmee basta. Ik pretendeer ook niet dat ik nuttiger of meer ben dan de mussen die onder 'mijn' dakpannen wonen.

Dat zal wel de nederigheid zijn die de stichters van monnikenorden bedoeld hebben. Schepsel zijn en meer niet. Het moeten ontplooien van en woekeren met talenten lijkt mij meer een civilisatie-opdracht dan wat anders.
Ik kan niet anders in mij voelen dan toch een enorme (let wel: inactieve, passieve) afwijzing van het oorlogsspel om het onnodige: de civilisatie.

Sober, zonder me voort te planten, zonder van seks, gokken of presteren een punt te maken, laat staan een obsessie, en me toeleggend op het kennen en uitzeggen/ uitschrijven in alle stilte van zoveel mogelijk waarheid, zo leef ik. Nou èn? Nou niks dus. Grote stilte, zonder grote rust. In die afwezigheid van rust ligt nu net het mij resterende probleem.

Verstoorde rust

Aanvankelijk dacht ik de rust gevonden te hebben, toen heb ik mij vergaloppeerd in het opmerken van de duisternis die de bomen mij gaven en in het kopen van een nieuw bed. Dat tweetal dingen gaf mij onrust.
Wat ik merkte was dat de betrokken lieden aan mij onvoldoende txaenz besteedden en gelegenheid gaven, om mijn belangen te behartigen. Mijn probleem is nu dat ik niet vechtlustig genoeg meer ben. Ik weet mij te zeer alleen, buiten elk circuit, elke groep. Ik voel me totaal niet verwant aan, verbonden met, een van, de samenleving. Voor mij zijn de anderen omgeving, zoals de bomen omgeving zijn voor de eekhoorn. Ik en die eekhoorn hebben met onze respectievelijke omgevingsdelen fysiek alles en mentaal niets te maken. De omgevingsdelen in kwestie leven, dat is ons duidelijk, maar ze zijn soortongelijk en dus onaanspreekbaar, ze staan en bewegen niet. Maar ook alle bewegende omgevingsdelen, de herten om maar een voorbeeld te noemen, zijn niets meer dan dingen. Zelfs de ons bedreigende roofdieren en ziekten zijn niet echt anders dan de gevaren (van vallen en stoten en op andere wijze aan verwondingen komen). Onze omgeving is onaanspreekbaar. Ik had als mens net zo doeltreffend ook zonder spreken te leren kunnen omgaan met het andere in mijn omgeving: spraakuitingen zijn, zoals Sartre zegt dat Genet het beleefde: klankblokken, die als sleutels werken op sommige uit (van) kinderen gemaakte robots/computers die om ons heen "leven".

Is daar iemand?

Ieder mij hoorbaar/ leesbaar maken is een hopeloze poging in de ander die aan mij als persoon (robot/computer) verschijnt, een ander mens, een aanspreekbare, aan te treffen. Elk mij hoorbaar/ leesbaar maken is als het roepen van "is daar iemand?". Zoals Diogenes deed met die brandende lamp, op klaarlichte dag, op een drukke markt.
Zijn daar anderen, soortgenoten, in die personen? Zijn ze alleen maar niet serieus genoeg om zich te laten roepen, te laten wekken? En zijn ze even vertwijfeld als ik? Hebben zij het alleen maar allemaal veel eerder door gehad als ik?
Ik ben, verdomd als het geen waar is, nog steeds oproepbaar. Niet om geld te geven voor het verzachten van de gevolgen van het geciviliseerd samenleven, waaraan ik niet meedoe.
Oké, ik geef toe, ik zie in, dat ik wel degelijk – door tegoeden te hebben, die niet in een oude kous zitten – de rooftocht der industriële, de aarde omvormende en vernietigende, civilisatie mede laat financieren.
Ik geef niet toe dat ik me aan veel meer schuldig maak.

Publiceren

Het is me ook een rotzorg, daarom heet dit opstel ook 'val dood'. Ik geef er niet meer om. Ik ben kwaad en ik kan deze kwaadheid niet omzetten in een passende vernietigende actie. Iets goeds doen tegen de stroom van het kwaad in, is dweilen met de kraan open. Ik heb geen nieuwe oproepen en ik verwacht geen extra uitwerking van, de door mij gevonden nieuwe woorden, voor die oude oproepen. Ik weet dat ik niet op verwachtingen mijn doen en nalaten mag baseren. En ik weet dat dat de negatieve reden is waarom ik moet publiceren, waarom ik, exacter gezegd: het publiceren niet mag nalaten.
Waar is die God voor wie ik dat dan moet? Waar zijn die anderen die zullen instemmen en iets doen, respectievelijk iets nalaten?
Steeds moet ik mijn publiceren relateren aan van die gedachte levenden buiten mij: een levende God, een stel levende lezers.

Zeuren dat ik zo alleen ben, doe ik niet. Ik merk alleen op dat het niet goed is dat de mens alleen is – in dit geval, dat ik alleen ben.
Ik klaag wel over wat mij bij alle ronddelen van mijn teksten overkwam en overkomt: de 'zwarte-gat-werking' of 'prullenbakwerking' of het 'in een archief afleggen'.
Deze negatie is overeenkomstig met de negatie door leveranciers en door deze buurman. Ze hebben het allemaal te druk om nog txaenz te besteden aan wat ik aanwijs, aan wat zij opvatten als mijn belangen. Want dat is het ook! De teksten worden als boodschappen opgevat, als hobby-uitingen van de schrijver/ spreker – in dit geval, van mij.

NEGATIE, dat is het wat mij voornamelijk overkomt

Doodzwijgen en, omdat ik dan verder niet aandring, komt niet daarna het schijnbaar misverstaan. Omdat mijn teksten niet zo makkelijk mis te verstaan zijn en ik van tevoren zeg geen discussie – maar een gesprek – te willen, valt er grote stilte. Waarheid heeft geen verdediging nodig, maar waarheid heeft ook geen uitwerking. Iedere keer als er een genoemde, vermoede, oorzaak – voor het niet wakker worden en uit de dood ontwaken bij het horen van de waarheid – wordt opgeruimd blijkt dat dat de oorzaak niet was. Ik heb geen opdracht voor deze doden, lammen, doven en blinden te leven, te lijden en te sterven. Ze hebben Mozes en de profeten en nu ook Jezus en vele, vele anderen. Ze luisteren niet en ze zoeken niet zelf.
Ik voel me alleen. Ik voel me niet gelukkig alleen. Maar ik ben geen verloren schaap. Ik wacht niet op het opgehaald worden door een goede herder. Ik ervaar de wildernis niet als vijandiger dan ik verdiend heb. Haar gevaarlijkheid en onherbergzaamheid zijn niet op mij gericht, aan mij geadresseerd. Het zijn gewoon eigenschappen van het (eco-)systeem. Het ecosysteem waarin ik leef is toevallig een – stervensgerichte, aflopende – civilisatie. Op haar zoveelste, waarschijnlijk laatste, hoogtepunt qua aantallen, oppervlak en technische ontplooiing. Nou èn? Nou niks.
Ik geloof niet dat ik ooit door een goede herder of door een schepper-god of door lui uit de ruimte uit die dode rotzooi hier gehaald zal worden. Ik zou misschien maar eens goed moeten uithuilen. En mezelf even eerlijk en diepgaand beklagen over mijn verloren situatie: een levende tussen een hoop lijken.
Uithuilen, daar zou ik van opluchten. Ik kan niemand tot leven wekken en ik kan ook geen genoegen nemen met tussen lijken – wassen beelden, robots, automaten – rondlopen.

Hoe zou een teken van leven eruit zien?

Ik heb al geschreven dat het vermoeden van leven om je heen een projectie is vanuit jezelf als levend kind. Misschien moet ik uit het als dood zien van mijn omwonenden wel constateren dat ik zelf gestorven ben. Het zal wel een depressie wezen. Het is een verminderde veerkracht.
Na vele jaren negatie ben ik eindelijk van mijn veerkracht beroofd. Het is de verenigde negeerders gelukt! Als ze je niet kruisigen, laten ze je wel – door je te negeren – mentaal teloorgaan.

Dode bouwelementen

Ga heen, verkondig, roep op wie wakker willen worden. En als er niemand ontwaakt, veeg dan het stof en de grond van je schoenen en ga verder, naar anderen. Sommigen zullen ontwaken en zij zullen het zout der wereld zijn: een beetje zout in veel deeg. Maar juist dat maakt het geheel smakelijk. Het leven van de wakenden maakt de hele massa slapenden tot een voedingsbodem voor leven. Zonder die, weinige, levenden was het zelfs geen voedingsbodem. Een voedingsbodem is zelf niet-levend – soms dood, 'van organisch materiaal' – maar het wordt een zinvol ding doordat het voedsel is voor levenden. De civilisatie is dood, van leven gemaakt, maar niet meer levend. Uit kinderen gemaakte robots/ computers, die – in vrede rustende – dode kinderen bevatten.
Persoonlijkheden/ personen zijn dode bouwelementen voor de – "samenleving" genoemde – civilisatie. Personen zijn zo levenloos als schelpen, die ook afscheidingen van de erin levende individuen zijn. In de personen kunnen de individuen niet meer groeien. De vorm van schelpen is zodanig dat de individuen erin wel kunnen groeien, de schelpen groeien mee. De persoonlijkheden echter, die opzettelijk als bouwelementen voor de civilisatie zijn gevormd, laten die groei van de individuen erin zelden of nooit toe. Een individu moet dan ook meestal zijn persoonlijkheid – zijn "ik", noemt men dat ook wel eens – teniet doen. Stukmaken, breken dus (met) het verband waarin hij element, samenstellend deel, component, is. Zich losscheuren, zich losmaken, vertrekken uit de streek van herkomst (Abraham), uit de verdoemde stad (Lot, en niet achterom kijken mevrouw Lot, er is niets te betreuren, er gaat niets moois, niets levends kapot), de niet-levenden hun gestorvenen laten begraven, zich uit de toch wel comfortabele (vleespotten) slavernij in Egypte laten uitleiden en weer wennen aan het overgeleverd, geweldloos, vertrouwend bestaan in een niet-beheerste omgeving (de woestenij).

Weggaan

Ik vind het leuk deze verbanden te leggen, te vinden, aan te treffen. Ik word met het verlopen van de tijd, met elke duizend pagina's eigen tekst meer Joods-christelijk. Ongeorganiseerd natuurlijk, dat spreekt vanzelf.
Verplaatsing over het aardoppervlak is ons niet meer mogelijk zoals vroeger levenden. Lopen zenden zoals de apostelen lijkt ook niet passend, hoewel sommige energieken het doen. De pers is wel een verouderd medium, wie leest er nu nog moeilijke boeken tegenwoordig? In makkelijke tekst is zo'n boodschap niet uit te zeggen. Radio en tv staan mij niet ter beschikking.
En ik voel geen zendingsdrang. In ieder geval is mijn humeur weer op peil. Ik besef weer dat ik veel door heb.
Dat bevredigt. Wie van ons kan dat, weggaan uit de plaats waarin je vastzit in de civilisatie? Als een steen in een muur. Die plaats is bijvoorbeeld: je beroep, je specialisatie, je ouderschap, je voorrechten, je niche!, zoals voor mij mijn recht op mijn uitkering is, en voor een ander het verworven recht om slechts op een beperkte verzameling banen te hoeven solliciteren, solliciteren is: de bidgebaren van de civilisatiereligie maken.
Fysiek weggaan voor altijd en fulltime is zelfmoord op termijn. Parttime en mentaal weggaan zou kunnen. Zoveel mogelijk eigen txaenz terugnemen en buiten de "eigen" persoonlijkheid besteden. Slechts buiten de eigen persoonlijkheid ben je buiten de civilisatie. Daar zit 'm de kneep. Niet in de privacy, niet in de persoonlijke levenssfeer, ligt de vrijheid, ligt het natuurlijke zijn, ligt het zijn waarvoor je 'geschapen' wordt genoemd. Zoals in de religie die een scheppergod postuleert (c.q. als postulaat handhaaft) om zegbaar te maken wat er met 'alternatief voor wat er hier nu aan zijn-in-civilisatie is' wordt bedoeld.

Volgelingen en vrij levende mensen

Een volgeling, een gehoorzamer, een op buitenbesturing levende (een christen, een moslim, een hindoe enzovoorts) is evenzeer een persoon als een 'materialist'. Dat is: een geciviliseerde, een wedijverend consument, die – in het grote peloton van consumenten – de als consument toppresterenden, naijvert.
Georganiseerde religies zijn organisaties. Dat wil zeggen, grootheden die mensenkinderen tot bouwelementen voor deze organisaties maken – verminken, vervormen en opsluiten. Misdadige grootheden, monsters, afgoden. Je kunt Gods dienst niet organiseren, je kunt vrij gedrag niet voorschrijven. Je kunt uitingen van vrij zijn niet inhoudelijk voorschrijven, je kunt er geen vorm voor geven, die iemand leren kan. Vrij zijn kan men voorleven, niet nadoen. Een vrij iemand nadoen is onvrij gedrag.
Men ziet, als ik maar doorschrijf, valt me van alles aan formuleringen in. Gratis, om niet.
Voorleven van vrij-zijn moet, want loont aan wie het doet. Het nadoen van vrij levende mensen is ongelijk aan ook, op jouw beurt (= in jouw levenstijd, in het besteden van jouw eigen txaenz), vrij zijn.
Ieder gehoorzamen en ieder imiteren (nadoen) is onjuist, is ongelijk aan vrij zijn.
Lees de tien geboden er op na en je kunt zien hoe weinig voorgeschreven wordt wat je wel zult doen. Let op: die 'geboden' kunnen beter 'naga-punten' worden genoemd: als je het hebt, vrij bent, zul je merken dat:

  • je niet zult doden,
  • je niet zult stelen,
  • enzovoorts

Let wel: je zult er de neiging ook niet toe hebben, verhelderde Jezus later de bedoeling met deze checklist.

"Versta je ook wat je leest?"

Ik vermoed dat velen die een opmerking in de Bijbel hebben weten onder te brengen (en velen die daarin niet slaagden) door hebben gehad wat de enige mogelijkheid voor de in een civilisatie geborenen en gevangenen was: dit parttime en mentaal vrij zijn.
"Versta je ook wat je leest?" vroeg iemand in het Nieuwe Testament aan een lezer van het Oude Testament. Ik probeer te verstaan, ik probeer de betekenis van wat er staat te vatten. Dit vind ik dan nog zinvol. Ik probeer mijn eigen situatie te benutten om de
boodschap weer te kennen, om weer eens iemand te zijn die het doorheeft, die oorspronkelijk is dienaangaande, die zelf weer met gezag, vanuit verstand en inzicht kan spreken, niet citeren. Ik wou iemand zijn die de blijde boodschap kon formuleren voor zijn eigen tijd. Een blijde boodschap, niet zozeer een troost. Zo erg is het niet, we hebben te eten en we wonen comfortabel en in vrede, op een paar aanvallen van een buurman en een beddenboer na overkomt me niets meer.

De inhoud, niet de vorm

Alleen leven is niet optimaal, in mijn eentje bedoel ik, vrij zijn, zonder anderen, zonder gemeente om mij heen. Niet achter mij aan, ik ben geen volgelingenzoeker. Het doorkrijgen van wat de betekenis is van de tekst en van wat de vierde grootheid is waar de tekst over gaat, dat is de eerste fase. Het eerst nodige, daarna volgt het zoeken van de anderen, onontkoombaar uit het verhaal, uit het inzien, volgt dat dan. Eerst vele jaren doordenken. Geen haast hebben, niet het eerste het beste wat je invalt voor publicabel houden. Let wel, ik bedoel: qua inhoud, niet qua vorm. Het richten van de aandacht op de vorm en op de schijneigenschap 'leesbaarheid' is het afleiden van de aandacht van de inhoud naar de vorm. Fout is dat.
Wie oren heeft om te horen, die hoort. Verstaan is een resultaat van streven en txaenz besteden door de lezer/ hoorder, niet een succes van de spreker.

0 Reacties

Plaats Een Reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *