Vier vormen van ageren

Categorieën: 1986, 1 april – 1989, 31 december | Archief | Overige teksten

Trefwoorden:

uitgeschreven op basis van blz. 6246 t/m 6250 van mijn "dagboek"

Ik heb onderscheiden tussen: 1. ageren als individu 2. ageren als stamlid / familielid / gezinslid 3. ageren als heerser / geknechte : als geciviliseerde, al of niet beschaafd (= gepolijste, niet zo rauwe, ruwe, meer "beleefde") . 4. ageren als functionaris: onpersoonlijk, zakelijk, zaakgericht, doeltreffend, nuchter, koel optreden

Ik heb geen passende noemer om deze vormen van ageren onder te brengen. Ik beschrijf ze als schillen, 'rokken' van uien: uitdrukkelijk van elkaar gescheiden, los van elkaar.

[Let en pas op: het spreekbeeld van de ui levert niet meer overeenkomstige verhoudingen op dan deze ene. Ik stel bijvoorbeeld in het geheel niet dat men de functionaris als eerste tegenkomt, als men een vreemde in zijn werksituatie als functionaris aan zou moeten treffen. Iedereen die ooit gediscrimineerd is door een ambtenaar, heeft het tegendeel ervaren.]

Voor deze keer zal ik naar elke vorm van ageren verwijzen met de woorden die men ook voor versnellingen bij voertuigen gebruikt en spreken van 'in z'n een', 'in z'n twee' enz. resp. voor het ageren als individu zonder schillen van aangeleerde verzamelingen manieren (zoals 2, 3 en 4 zijn) om zich heen, en voor het ageren als stamlid / familielid / gezinslid zonder de schillen 3. en 4. om zich heen. ( schil 3. is die van het hiërarchiseren: = uitzoeken, uitvechten, uitmaken wie de meerdere is en schil 4. is die van het zakelijk, puur doeltreffend, berekenend optreden.) en zo voort.

Met behulp van deze uitdrukkingen kan ik dan uitzeggen dat bij het omgaan van mensen met elkaar het rampzalig, oorlogbrengend, oorlog betekenend, oorlog is, als niet alle deelnemers "in dezelfde staan".

[Er is een uitdrukking waarbij men "allemaal in z'n twee staan" als ideaal voorstelt: "aller mensen broederschap"]

[Als allen "in hun drie staan" zijn ze bezig aan het vertonen van smaak als geciviliseerde, zijn ze bezig te vertonen wat ze zich kunnen veroorloven voor wat betreft vernederend gedrag tegenover anderen en voor wat betreft het verbruiken en in onbruik houden van hun bezit (Veblen: conspicuous consumption, vertonend verbruiken en an gebruik door anderen onthouden) als Koning Klant, zijn ze bezig zo weinig mogelijk te betalen (tegen te presteren), wat zeggen wil: ze zijn zoveel mogelijk aan het eisen, ze leggen de zweep over de anderen die arbeid voor hen verrichten, zo zijn ze bezig als heren: indrukwekkend optreden; ze zijn als knecht bezig te dingen naar de gunst der heren, der klanten, in concurrentie en vaak zelfs in competitie met andere knechten wedijverend, toppresterend. Het wedijveren en het streven naar topprestaties is los komen te staan van het dingen naar de gunst der heren, der heersenden, der kopers. In sport, muziek, kunsten en wetenschappen bijvoorbeeld vinden we wedijveren en toppresteren (perfectionisme, streven naar het volmaakte, streven naar de top) "om zichzelfs wil", los van alle gevoel van onderwerping aan het oordeel van anderen.]

Als iedereen "in z'n twee staat" leeft daar een stam, een familie, een gezin: gerust, bezig, routineus, weinig nieuwsgierig, kwebbelend, ontspannen. Als ze onder druk komen te staan moet die druk wel van buiten komen: ongunstig weer, ziekten, natuurrampen of, meest voorkomend: civilisatie, "lui in hun vier".

Als iedereen "in z'n drie staat" lijkt zo'n zuivere heers-knecht- samenleving sterk op de oude Spaanse koloniën tegenwoordig en op de USA en het UK. Het heersersgedrag wordt door allen die "in hun drie staan" bewonderd evenals het concurreren en in competitie uitmaken wie de hoogste topprestatie levert (van welke meetbare prestatie dan ook: het Guinness "Book of Records").
Het bewustworden van het feit dat men "in z'n drie staat" (bezig is zichzelf te verslijten en zich en anderen te vernederen) wordt doeltreffend voorkomen door drugs, opwinding bij wedstrijden en wedden en door muziek en escapistische teksten en vertoningen (tv, toneel, film).

Als iedereen "in z'n vier staat" is de werkgelegenheid minder dan wanneer allen "in hun drie staan": er hoeft niet voorzien te worden in onnodigs voor heerlijk vertoon, niet in troostconsumptie en niet in lawaai en andere afleiding om het bewustworden van eigen situatie te verhinderen.
Toch is er wanneer iedereen "in z'n vier staat" meer te doen dan hetgeen nu gedaan wordt minus het genoemde onnodige (het slechts voor het "in z'n drie draaien" nodige"). Er wordt veel voor het leven en welzijn op aarde nodige ongedaan gelaten en slecht gedaan nu de meeste van onze tijdgenoten die werken "in hun drie staan": omdat wie "in hun drie staan" er het geld niet voor over hebben en omdat menigeen die nu arbeid verricht die arbeid onverschillig, onverantwoordelijk en technisch slecht doet als verzet tegen het feit dat hij vernederd en opgejaagd wordt. Dat verzet in de vorm van slordigheid en onterecht gehoorzamen wordt evenals de rest van de situatie "onbewust gehouden" en "niet zo gevoeld" en als het al eens benoemd wordt als 'menselijk falen' betiteld.

Ook het leveren van goed en verantwoordelijk werk en het nalaten van hetgeen kwaad is (zoals het in zee gooien van gif, het vermoorden van kinderen en zo voort) kan zelfstandig als gedragsdeterminant in iemand bestaan, los van het "in z'n drie staan" (waar dat leveren van zulk werk en dat nalaten van kwaads wil zeggen: het weigeren van onzedelijke bevelen terwijl men de afzender van het foute bevel kent en men zich tegen die mens verzet.)

Iedereen kan het opjagen en verleiden tot onnodigs, zoals dat door lui "in hun drie" gebeurt, herkennen als slechts een storend spelletje: even onbenullig als gewelddadig en rampzalig.

Niemand van ons kan in z'n eentje ("in z'n een", als individu) dat spel breken van al die anderen die niet meer dan zijn toevallige tijdgenoten zijn, toevallige samenstellende delen van zijn omstandigheden.
Iedereen kan in z'n eentje ophouden met het bewonderen van het heersen, het knechten, het vernederen, het wedijveren, het toppresteren om zichzelfs wil, kortom: het gedoe van lui "in hun drie".
Iedereen kan ook in z'n eentje ophouden met het medelijdend goedkeuren bij anderen en handhaven bij zichzelf van het zich de aandacht laten afleiden naar anderen en naar wat en wie elders, vroeger, later en in de fantasie bestaan zou volgens de media.
Iedereen kan zijn eigen aandacht richten op zijn eigen situatie en zijn eigen stand ("in z'n een, twee, drie of vier") daarin, zijn eigen instelling.

Iedereen kan in z'n eentje nalaten zich op lui "in hun drie" te betrekken: na te laten ze te bewonderen niet alleen, maar ook na te laten hen te verachten. Beide zijn vormen van (emotionele) betrokkenheid, waarvan zij die "in hun drie staan" genieten. Slechts totale negatie komt neer op niet meespelen met wie "in hun drie staan".

Het is voor iedereen in z'n eentje vooral van belang niet slechts 'de kwalijke kanten', 'de excessen' af te keuren van hetgeen gebeurt door wie "in hun drie staan". Dat doet iedereen al, minstens met de mond en dat afkeuren schaadt nu juist het "in z'n drie staan" in het algemeen volstrekt niet, integendeel: het afkeuren van de excessen houdt het goedkeuren van de kern in.

Het met z'n allen "in z'n drie staan" noem ik "de civilisatie", anderen noemen het, lovend, "de beschaving". De gezamenlijke excessen ervan noemt men "alledaags fascisme". Alleen het alledaags fascisme afkeuren en de civilisatie aanvaarden is een domheid.

Auschwitz was een bloem van de civilisatie die de Romeinen ons brachten. De massamoord op heksen was een bloeiwijze van de het tweede rijk. De moord op Jezus was een alledaagse "terechtstelling" in het eerste rijk.

Als je de plant niet doodt, zla ze herhaaldelijk bloeien. Van tijd tot tijd, zoals bijvoorbeeld tegenwoordig levert de civilisatie ons een Auschwitz, een Vietnam, een Ethiopie, een koloniale oorlog, een wereldoorlog, een heksenvervolging of welke apart benoemde bloeiwijze dan ook.

De civilisatie (zij die "in hun drie staan") zijn niet in toom te houden met een laagje "beschaving", met een wetgevinkje tegen excessen. Hoe meer je snoeit, hoe meer het groeit en bloeit. Dat geldt voor planten, dat geldt voor de civilisatie.

Het "in je drie staan" is te onderscheiden van de andere standen. De andere standen zijn als alternatieven beschikbaar en er is in te leven. Wij hebben een keus. Ieder voor zich kan die keus in z'n eentje doen, niemand hoeft op de anderen of op enig "geheel" te wachten.

Intimiteit en vrijheid "in z'n een", traditionele cultuur en geborgenheid "in z'n twee", ernst, nuchterheid, zakelijkheid, serieusheid, aandacht bij wat is (nodig en gegeven) "in z'n vier". De civilisatie, het "in z'n drie staan" heeft deze alternatieven vrij ver verdrongen. Onder meer kon dat door de suggestie dat de door ons overgrote aantal nu onmisbare technologie slechts "in z'n drie staand" te handhaven zou zijn. Dat is niet zo, de technologie als positieve factor zit 'm daar waar men er zorgvuldig "in z'n vier" mee omgaat. Het is niet voldoende wanneer wat ( onder andere technologische) ontwikkelingen binnen de civilisatie worden omgebogen, gestopt of vertraagd.

De civilisatie moet weg.

DE CIVILISATIE MOET WEG!

0 Reacties

Plaats Een Reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *