"Ik sta bekend als iemand die al lang geleden is opgehouden de krant te lezen juist omdat in die krant alleen maar actualiteiten staan, en omdat actueel volgens mij inhoudt: heel spoedig vergeten of achterhaald. Er zijn wel kwesties die voor mij actueel zijn, maar wanneer ik er een enkele keer eens een krant op nasla vind ik zulke kwesties nergens vermeld; er is niet eens een rubriek voor. Laat mij nu voor het gemak eens even aannemen dat u wél de krant leest, waaruit dan verder volgt dat wat voor u actueel is, niet actueel is voor mij en omgekeerd. Daar zitten wij dan; onder deze vooronderstelling heb ik u niets te melden."
Frits Staal (1986) – Over zin en onzin in filosofie, religie en wetenschap; blz. 322-323
Net als Frits Staal voel ik sterk het verschil in wat actueel is voor de ander, en wat actueel is voor mij. Dus niet waar de kranten schier eindeloos over berichten; denk aan coronamaatregelen, kabinetsformatie en klimaatverandering. Maar wel het feit dat wij samen – webdesigner Rob Weyers en ik – erin geslaagd zijn om, na enkele maanden noeste arbeid, de website volledig om te bouwen.
Er is veel ruimte ingericht voor het archief, waar teksten een plaatsje zullen krijgen, zonder al geredigeerd te zijn. Het is anders dan Jaap zich ooit – in mijn ogen, al te optimistisch – voorstelde in één van zijn schrijfsels, maar zo verhuist het hele archief wel naar 'the cloud' en worden steeds meer teksten toegankelijk. In eerste instantie wil ik bij ‘Archief’ zoveel mogelijk afzien van redigeren. Toch heb ik hier – ik bedoel het schrijfsel "iPad & erfenis", niet deze blog – een uitzondering gemaakt door enkele strofen te benadrukken door ze groen te maken.
De goede raad om je tijd en aandacht anders – en ik denk, beter – te besteden dan slaafs de waan van de dag te volgen, formuleerde Jaap ook al in een lesvoorbereiding van bijna 50 jaar geleden. Een oproep om, middels een tijdelijk afwerpen van dat juk, gelegenheid te creëren jezelf te veranderen.
"Als je dan iets aan jezelf wilt veranderen, dan moet je daar ook iets voor laten staan. Laat dan maar eens een paar jaar na, de krant te lezen. Dan weet je misschien wel minder goed hoe het buiten gesteld is, maar er bestaat dan een mogelijkheid om aan de weet te komen hoe het met jezelf 'binnen' gesteld is. En zie nu niet op tegen die jaren die ik noemde, er ligt daarbinnen materiaal, dat verzameld is in ... (vul je leeftijd in) jaren ononderbroken nieuwsgaring. Ordeloos dooreen, het meeste onverwerkt (nooit tijd gehad om er nog eens over na of door te denken), veel slechts één maal verwerkt (een plaats gegeven, een betekenis aan gehecht)."
Jaap Schot (1972) – Zelfverkenning; blad 3
Nu social media steeds meer in ons leven is gekomen, is het juk groter geworden. Vroeger lazen we de krant (dat was een actie en keuze die we zelf namen), nu is het zelfs zo dat de ‘actualiteit’ ongevraagd naar je toe komt en zelfs voor je wordt gekozen door algoritmes. Een uitdaging om je daaraan te ontworstelen en te negeren. Je wordt eigenlijk steeds meer geleefd en gevoed door gevraagde en ongevraagde, soms relevante, maar vaak minder-relevante informatie.
Wat zou het betekenen voor de moderne mens om je daarvan af te sluiten en te onderzoeken hoe het ‘binnen’ met je gesteld is. Kunnen je hersens die transformatie nog maken? De weg die steeds voor je geplaveid wordt, laat je links liggen. Kun je je eigen weg dan nog vinden en kun je dat oncomfortabele gevoel van ‘missing out’ omzetten of pak je snel weer de ‘veilige’ (maar niet heus), voor jou gekozen, weg?