Onlangs struikelde ik op LinkedIn over een bijdrage van Robbert Dijkgraaf die begon met de “jubeltoon-strofe”:
Wat ben ik blij om te zien dat mbo-scholen door het hele land hard werken om hun onderwijs beter te laten aansluiten op wat nu nodig is op de arbeidsmarkt.
Die formulering is zo fout!
De vorm van “leren” die aansluit op de arbeidsmarkt, heet immers opleiding. Spreek dan ook niet over onderwijs, maar heb het klip en klaar over opleiding. Of, verander meteen ook de naam van het ministerie.
Analoog aan George Orwell, die in ‘1984’ liet blijken wel raad te weten met dit soort naamsveranderingen (denk maar eens aan het Ministerie van Vrede), stel ik voor voortaan te spreken van het Ministerie van Opleiding.
Het gaat natuurlijk helemaal niet om dit specifieke voorbeeld. Het is slechts een illustratie van het fenomeen "onvoldoende onderscheid maken".
In dit geval, onderwijzen en opleiden, door elkaar heen gebruiken. Terwijl het toch echt twee, duidelijk verschillende, vormen van "leren" zijn!
Het gaat erom dat onderscheid maken van zeer groot belang is. Veel te vaak worden begrippen die wel degelijk van elkaar verschillen, onder één noemer gebracht.
Andere voorbeelden zijn wereld en aarde, natuur en cultuur, civilisatie en beschaving. (Zie ook "Natuur, cultuur, civilisatie")
Dat door elkaar heen gebruiken van begrippen als ware de betekenis hetzelfde, gebeurt ten onrechte. Het zal vast wel eens “zonder erg” gebeuren, maar kwade opzet is ook zeker niet uit te sluiten.
Als je erop gaat letten, zie je hoe vaak dit verschijnsel optreedt. Of het zin heeft je erover op te winden, is “vers zesentwintig”.
En toch. Het bestrijden van onvoldoende onderscheid maken, zou perfect passen in onderwijs, zoals onderwijs zou moeten zijn. Ik denk aan lessen over de, vaak propagandistische, taal die ons omringt.
Dus, nogmaals: onderscheiden, onderscheiden, onderscheiden!
En geen verwarring stichten door verschillende begrippen op één hoop te vegen.
Mooi gezegd
In het geval van onderwijs en/of opleiding is het onderscheid vrij duidelijk. Uw reactie is dan ook terecht! Zinsverband en situatie maken gelukkig in veel gevallen een misverstand vrijwel onmogelijk voor de kritische en geoefende lezer! Bij propagandistisch taalgebruik wordt het echter delicater.
en hoe is het met trainen….?
In meerdere essays legt Jaap uit wat hij verstaat onder onderwijs. Uit twee daarvan, citeer ik een stukje tekst waarin trainen genoemd wordt: