Zeker bij de vraag hoe bijbelverhalen gelezen moeten worden ¹ , zou het enorm geholpen hebben als Jaap expliciet had aangegeven dat hij die verhalen als inspirerende verhalen beschouwde. Dit in tegenstelling tot enkele vrijdenkers die ten strijde trokken tegen gelovigen, die ervan verdacht werden bijbelverhalen puur en alleen als beschrijvende verhalen te lezen.

Wat mij achteraf verbaast, is dat Jaap in zijn kritiek met geen woord rept over het fundamentele onderscheid tussen beschrijvende en inspirerende verhalen. Temeer daar zijn toenmalige studievriend Cor Keers zich herinnert ² dat het juist Jaap was, die dat onderscheid al in 1963 introduceerde tijdens hun beider studie psychologie.

Ruim een halve eeuw later, maakt Cor nog immer dankbaar gebruik van dit zeer waardevolle onderscheid, getuige ook zijn onlangs verschenen boek “Geloven van wieg tot graf; een studie over zingeving”. ³

Welig tieren tegenwoordig de complottheorieën die eveneens als inspirerende verhalen kunnen worden beschouwd. Echter, hardcore complottisten zijn gelovigen. Net als fundamentalistische christenen, zijn ze ervan overtuigd verhalen aan te hangen die de feitelijke gang van zaken beschrijven.

De kans is natuurlijk groot dat mensen die een verhaal zien als inspirerend enerzijds, en mensen die datzelfde verhaal zien als beschrijvend anderzijds, langs elkaar heen zullen “communiceren”. Dat zag ik dan ook gebeuren bij de polemiek tussen Jaap en enkele vrijdenkers. ⁴
De vraag is of niet veel miscommunicatie kan worden voorkomen door elkaar ruimte te geven, zonder het verschil tussen beschrijvende en inspirerende verhalen uit het oog te verliezen.

____________________
1) "De geringe invloed van de vrijdenkerij. Hoe verhalenbundels te lezen?"
2) "Herinneringen van Cor Keers. Taalfilosofie"
3) Zie internet voor bericht over dit boek
4) "Het verhaal is..."