Gravend in Jaap's teksten, ben ik veel opstellen tegengekomen over politiek. Daarin trof ik ook veel nieuwe termen, zoals liberalistisch, tolerantistisch en democratistisch. Bij mij veroorzaakte dat een diepere interesse in het onderwerp politiek. Zojuist genoemde termen hebben allemaal dat "net niet"-karakter. Het lijkt op, maar...
Met de term "democratistisch" wees Jaap er, tientallen jaren geleden al, op dat zich onder het propagandistische vernislaagje feitelijk iets anders afspeelt. Bij het aanhalen van zijn "opstellen", hoop ik de lezer duidelijk te maken dat wat hij toen beschreef, nog altijd waar is.
Zie hoe in de loop der tijd wel de "poppetjes" veranderd zijn, maar het systeem hetzelfde gebleven is!
Uit zijn essay “Wij wonen in het land Watwon” (1995) twee citaten:
Wij leven hier nu echter in de dictatuur van de liberalistische en democratistische massa rangschikkers en die hebben vooral belangstelling voor het aan de belastingbetaler teruggeven van zoveel mogelijk koopkracht. Zodat deze – de belastingbetaler dus – als Koning Klant zich statussymbolen kan aanschaffen, opdat hij ingeschat worde als zo hoog mogelijk geplaatst en als zodanig aanzien en voorkeursbehandelingen kan genieten.
De betrokkenheid bij de ander (bij ouder of kind, bij broer of zuster, bij gezinslid of familielid, zelfs bij vriend, vriendin of buren) is binnen het liberalistisch democratisme een waan.
Jaap heeft het dan ook niet over democratie, maar over "democratietje spelen".1 Bij dat spelletje worden we belogen waar we bij staan. Als hulpmiddel daarbij fungeert ook de misleidende naam van menig politieke partij.
Hier te lande is de VVD daarvan een goed voorbeeld. In “Volkspartij voor Vrijheid en Democratie” betoogt Jaap heel duidelijk wat er allemaal tegen de VVD in te brengen is. Ik volsta met één citaat:
De ‘vrijheid’ à la VVD is onverenigbaar met democratie. Ze is ook onverenigbaar met een rechtsstaat. Wie erop stemt, getuigt zodoende van zijn ondoordachtheid.
Nu zijn er in Nederland nog wel een paar voorbeelden te noemen van partijen, waar – een deel van – de naam niet wordt waargemaakt. Ik noem: Forum voor Democratie, Partij voor de Vrijheid, BoerBurgerBeweging, DENK.
In het buitenland zijn er ook legio voorbeelden te vinden, zoals de PiS (“Recht en Rechtvaardigheid”) in Polen, en de AKP ("Partij van Rechtvaardigheid en Ontwikkeling") in Turkije.
Op beter hopen, maar het niet (durven) verwachten
Het blijft een opmerkelijk fenomeen dat de grootste partij in een regering die jarenlang overduidelijk verantwoordelijk was voor afbraakbeleid, bij de volgende verkiezingen doodleuk weer de grootste partij van het land wordt. Zo heeft, bij de recente Poolse verkiezingen, de PiS toch weer de meeste stemmen vergaard. En hoewel de oppositie daar de beste papieren heeft voor het vormen van een coalitie, moet eerst maar eens afgewacht worden hoeveel trucs de PiS nog in petto heeft. Maar zelfs als de oppositie in Polen mag gaan regeren, zal het hondsmoeilijk zijn alles wat kapotgemaakt is, weer te herstellen.
Over de komende verkiezingen hier te lande ben ik ook niet optimistisch. De VVD heeft de afgelopen 12 jaren veel kapotgemaakt, maar desondanks dreigt ze weer de grootste partij te worden. Het spook van weer een rechtse regering, hangt ons als een zwaard van Damocles boven het hoofd. Maar ook hier geldt dat, zelfs als er een linkse regering zou komen, herstellen wat in vele jaren "vakkundig" gesloopt is, een hels karwei wordt.
Om Jaap nog één keer aan te halen, een citaat uit het essay met de fraaie naam "Leven in een verhaal":
Die liberalisten-onzin is natuurlijk wel aan te vechten, maar dat is nutteloos.
Alle gewone mensen staren zich blind op de voordelen van deze opvatting voor henzelf op korte termijn: soeverein zijn. Dat is: ‘zelf moeten weten wat je doet’.
Dat noemen ze ‘vrij’.
En een massa van die zo ‘denkende’ figuren bij elkaar, noemen ze een ‘democratie’.
Voor die twee dingen is er zelfs een politieke ‘volks’partij.
1) Zie "Niet ter keuring"
Vele dagen nodig om teleurstelling kiezersuitslag te verwerken.